Nieuws

Telefoons bij toetsen en examens: zo regelt u het eerlijk en eenduidig

Illustratie van een toetsblad met afgevinkte vragen en een potlood, een klok en een telefoon in een ’t Zakkie telefoonzakje

Bijgewerkt 19 november 20268 min. lezenDoor het team van ’t Zakkie

Bij het centraal examen gaat een telefoon niet mee de examenzaal in: daar is DUO duidelijk over, en DUO adviseert ook smartwatches en andere apparaten met een verbinding te weren. Voor schoolexamens en toetsweken stelt de school zelf de regels vast. De eerlijkste aanpak is de regels van het centraal examen voor elke toets over te nemen en het zo te organiseren dat het in elk lokaal hetzelfde werkt, wie de surveillant ook is.

In het kort

  • Bij het centraal examen mogen kandidaten geen mobiele telefoon meenemen in de examenzaal, ook niet als klok of rekenmachine.
  • DUO adviseert alle apparaten met een externe verbinding te verbieden, zoals smartwatches, en dat in het examenreglement vast te leggen.
  • Een telefoon die afgaat, geldt als een onregelmatigheid. Het examenreglement bepaalt de maatregel en de directeur beslist, niet de surveillant.
  • Voor schoolexamens en toetsweken stelt de school de regels zelf vast. Wie de regels van het centraal examen overneemt, zorgt dat leerlingen één afspraak leren.
  • De meeste problemen zijn praktisch: waar telefoons blijven, telefoons die trillen, smartwatches die niemand opvalt en surveillanten die het elk anders doen.
  • Begin in de eerste toetsweek van het jaar, niet bij de eindexamens.

Wat er geldt bij het centraal examen

In de les gaat de telefoon over rust. Bij toetsen en examens gaat het om eerlijkheid: een toestel dat afgaat of binnen handbereik ligt, kan een examen ongeldig maken. Voor het centraal examen in het voortgezet onderwijs stelt niet de school de regels vast. Op de pagina over hulpmiddelen bij het centraal examen staat bij DUO [1]:

  • kandidaten mogen geen mobiele telefoon meenemen in de examenzaal, vanwege het risico op fraude;
  • een mobiele telefoon mag ook niet als klok of rekenmachine worden gebruikt;
  • het advies is alle apparaten te verbieden die een externe verbinding maken, zoals smartwatches en noisecancelling-headsets;
  • het advies is dit in het examenreglement op te nemen, zodat het vooraf duidelijk is;
  • ook surveillanten moeten zorgen dat hun eigen telefoon geen overlast geeft.

Gaat er tijdens het examen toch een telefoon af, dan geldt dat als een onregelmatigheid. De school legt de maatregel vast in haar examenreglement, en de directeur neemt het besluit. Het Examenblad beschrijft hoe scholen met onregelmatigheden omgaan [3]. Lees vóór elke examenperiode de actuele pagina van DUO en controleer of uw reglement en de instructie voor kandidaten daar nog bij aansluiten.

Schoolexamens en toetsweken: uw eigen regels

Voor schoolexamens en toetsweken stelt de school de regels zelf vast, in het examenreglement en het programma van toetsing en afsluiting (PTA) [2]. Het ligt voor de hand de regels van het centraal examen over te nemen, zodat leerlingen maar één afspraak hoeven te kennen. De landelijke afspraak houdt telefoons, tablets en smartwatches al buiten de les [4], dus voor de meeste leerlingen is dit een uitbreiding van een bestaande gewoonte. Leg in elk geval vast:

  • wat er niet mee de zaal in mag: telefoon, smartwatch, oortjes en andere apparaten met een verbinding;
  • waar die apparaten dan wel blijven, en wie daarvoor verantwoordelijk is;
  • wat er gebeurt als er toch een apparaat afgaat of wordt gevonden, en wie daarover beslist;
  • welke uitzonderingen er zijn, bijvoorbeeld een leerling die met de telefoon de glucosewaarde volgt, en hoe de surveillant daarmee omgaat. Zie telefoonbeleid en medische uitzonderingen.

Voorbeeldtekst voor het examenreglement

Kandidaten nemen geen mobiele telefoon, smartwatch, oortjes of ander apparaat dat een externe verbinding kan maken mee in de examenzaal. Deze apparaten blijven gedurende de hele zitting [in het kluisje van de kandidaat / bij het inleverpunt buiten de zaal / gesloten in een zakje in de tas]. Een apparaat dat tijdens de zitting afgaat of wordt aangetroffen, wordt vastgelegd als onregelmatigheid en afgehandeld volgens artikel [x]. Uitzonderingen om medische redenen worden vooraf met de examensecretaris afgesproken en vastgelegd.

Pas dit voorbeeld samen met uw examensecretaris aan; het is geen juridische tekst.

Waarom het in de praktijk misgaat

De regel is helder; de uitvoering vaak niet. Het gaat meestal mis op een van deze vier punten:

  1. Waar laat de kandidaat de telefoon? ‘Niet in de examenzaal’ betekent dat hij ergens anders moet liggen. In een jaszak aan de kapstok, in een tas achter in de zaal of in een kluisje: elke plek heeft eigen risico’s.
  2. Uit is niet altijd uit. Een telefoon op stil kan nog trillen. Bij sommige toestellen gaat een wekker zelfs af als de telefoon uit staat.
  3. De smartwatch valt niet op. Een horloge ziet er niet uit als een telefoon, maar kan wel berichten ontvangen, en leerlingen dragen er vaak een zonder erbij na te denken. Zie ook smartwatches, oortjes en hotspots.
  4. Elke surveillant doet het anders. De een laat telefoons op een tafel voorin leggen, de ander laat ze in de tas. Dan verschilt de regel per lokaal, en dat is precies wat u bij een examen niet wilt.

Drie manieren om het te organiseren, vergeleken

1. Inleveren bij binnenkomst

Telefoons gaan bij binnenkomst in een bak of op een tafel. De surveillant ziet in één oogopslag of iedereen heeft ingeleverd, maar de school heeft de toestellen dan in bewaring en is verantwoordelijk als er iets kwijtraakt of stukgaat [5]. Leg bij het centraal examen het inleverpunt buiten de examenzaal.

2. In een tas of kluisje buiten de zaal

De telefoon blijft van de leerling, maar ligt buiten de zaal. Dat werkt als er genoeg kluisjes zijn en iemand toezicht houdt op de tassen. Zonder die twee is het risico op diefstal, of op een telefoon die tijdens een toiletbezoek ‘even’ wordt gepakt, groot.

3. Zonder verbinding, bij de leerling

De telefoon gaat in een signaalafschermend zakje dat gesloten in de tas of onder de stoel blijft. Er komen geen meldingen binnen en de school neemt niets in bewaring. Bij het centraal examen is dit geen optie, omdat de telefoon buiten de examenzaal blijft; voor schoolexamens en toetsweken beslist u zelf.

Inleveren bij binnenkomstTas of kluisje buiten de zaalZakje bij de leerling
Wie de telefoon heeftDe schoolDe leerling, buiten de zaalDe leerling, in de zaal
Makkelijk te controlerenJa, in één oogopslagDeels: alleen dat de tassen buiten staanDeels: dat de zakjes dicht zijn en buiten bereik
Tijd bij begin en eindeMeesteWeinig, als de kluisjes dichtbij zijnWeinig
Grootste risicoVerlies of schade terwijl de school de telefoons heeftDiefstal; een telefoon die in een pauze wordt gepaktEen zakje dat niet helemaal dicht is; het effect kan per toestel en positie verschillen
Centraal examenJa, met het inleverpunt buiten de zaalJaNee: de telefoon zou in de examenzaal zijn

Welke vorm u ook kiest: maak het voor elke zaal en elke surveillant hetzelfde, en neem het op in de instructie voor surveillanten.

Een checklist voor surveillanten

  1. Vóór aanvang: zeg hardop wat er niet mee de zaal in mag, inclusief smartwatches en oortjes.
  2. Twijfelt u over een horloge, vraag leerlingen dan hun mouwen en polsen te laten zien, zonder er een vertoning van te maken.
  3. Controleer dat uw eigen telefoon op stil staat en niet op tafel ligt.
  4. Gaat er toch iets af: noteer de tijd, de naam en wat er gebeurde, en volg de procedure uit het examenreglement. Beslis niet zelf over de gevolgen.
  5. Bij een vooraf afgesproken uitzondering: weet om wie het gaat en wat er is afgesproken, zodat u tijdens het examen met niemand hoeft te overleggen.

Wat u bij aanvang zegt

Voordat we beginnen: telefoons, smartwatches, oortjes en andere apparaten met een verbinding mag je tijdens dit examen niet bij je hebben. Heb je er toch nog een bij je, leg die dan nu [in de bak bij de deur / in je tas buiten de zaal / gesloten in je zakje onder je stoel]. Gaat er tijdens het examen een apparaat af of wordt er een gevonden, dan moet ik dat vastleggen als onregelmatigheid.

Begin bij de toetsweek, niet bij de eindexamens

Leerlingen die in elke toetsweek dezelfde afspraak hebben gevolgd, nemen die vanzelf mee naar het centraal examen. Leerlingen die het daar voor het eerst tegenkomen, maken hun fouten op het moment dat het het meest kost. Een eenvoudige volgorde:

  1. Vóór de eerste toetsweek: stem het examenreglement en het PTA af op de regels van DUO en kies hoe apparaten worden bewaard.
  2. Instrueer elke surveillant met dezelfde instructie, checklist en openingstekst.
  3. Informeer leerlingen en ouders in dezelfde woorden, bijvoorbeeld in de brief vóór de toetsweek.
  4. Na de eerste toetsweek: evalueer met de surveillanten en de examensecretaris, en stel bij.
  5. Vóór het centraal examen: bekijk de actuele pagina van DUO opnieuw en herhaal de instructie.

Hoe u zo’n afspraak schoolbreed invoert, met het teamgesprek en de route via de medezeggenschapsraad (MR), staat in de implementatiegids.

Waar ’t Zakkie past

’t Zakkie is een zakje met klittenbandsluiting dat de leerling zelf houdt. In het gesloten zakje is de telefoon offline, dus berichten en meldingen komen niet binnen. Voor schoolexamens en toetsweken is dat optie 3 hierboven: de school neemt niets in bewaring, en de leerling heeft de telefoon terug zodra de zitting is afgelopen.

Zo werkt ’t Zakkie in vier stappen: telefoon erin, signaal meteen offline, ’t Zakkie blijft bij de leerling, en de telefoon gaat eruit als het mag
Zo werkt ’t Zakkie in vier stappen.
  • Eén routine het hele jaar. Scholen die het zakje in de les gebruiken, kunnen dezelfde routine in de toetsweken aanhouden.
  • Toch buiten bereik. Het effect kan per toestel en per positie van de telefoon in het zakje verschillen, dus het gesloten zakje hoort in de tas of onder de stoel, niet op tafel.
  • Geen app en geen gegevens. Er zit geen elektronica in en er wordt niets geregistreerd. Eén zakje gaat jaren mee.

’t Zakkie heeft zich bewezen op scholen in Nederland en België; volgens onze eigen bedrijfscijfers (juli 2026) zijn er meer dan 50.000 zakjes in gebruik op meer dan 50 scholen. Het is geen oplossing voor het centraal examen zelf, waar de telefoon buiten de examenzaal blijft. Wilt u zien hoe een zakje werkt voordat u iets in uw reglement vastlegt, vraag dan een gratis voorbeeld aan.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies en geen officiële examenrichtlijn. De actuele regels van DUO en het Examenblad en het eigen examenreglement van uw school gaan altijd voor. Stand van zaken: 19 november 2026.

Veelgestelde vragen

Mogen leerlingen een telefoon meenemen naar het centraal examen?

Nee. Volgens DUO mogen kandidaten vanwege het risico op fraude geen mobiele telefoon meenemen in de examenzaal, ook niet om als klok of rekenmachine te gebruiken.

Zijn smartwatches toegestaan bij het centraal examen?

DUO adviseert alle apparaten te verbieden die een externe verbinding kunnen maken, zoals smartwatches en noisecancelling-headsets, en dat vast te leggen in het examenreglement van de school.

Wat gebeurt er als er tijdens een examen een telefoon afgaat?

Dat geldt als een onregelmatigheid. De school legt de maatregel vast in haar examenreglement, en de directeur beslist. De surveillant noteert wat er gebeurde, maar beslist niet over de gevolgen.

Mag een school eigen telefoonregels opstellen voor toetsweken?

Ja. Voor schoolexamens en toetsweken stelt de school de regels zelf vast in haar examenreglement en PTA. Wie de regels van het centraal examen overneemt, zorgt dat leerlingen maar één afspraak hoeven te leren.

Mogen leerlingen hun telefoon tijdens een examen in een signaalafschermend zakje houden?

Niet bij het centraal examen: daar gaat de telefoon niet mee de examenzaal in. Voor schoolexamens en toetsweken beslist de school dat zelf in haar examenreglement.

Gelden de telefoonregels ook voor surveillanten?

Ja. Volgens DUO moeten ook surveillanten zorgen dat hun telefoon geen overlast geeft. In de praktijk: op stil en niet op tafel.

Bronnen

  1. Centraal examen: hulpmiddelen — DUO, geraadpleegd november 2026
  2. Schoolexamen: examenreglement — DUO, geraadpleegd november 2026
  3. Onregelmatigheden en fouten bij afname — Examenblad
  4. Gebruik van mobiele telefoons niet toegestaan in de klas — Rijksoverheid, geraadpleegd november 2026
  5. Q&A Richtlijn smartphones in de klas — VO-raad, 9 oktober 2023

Test een zakje voordat u het in uw regels vastlegt

Vraag een gratis voorbeeld aan om in één klas of toetsweek uit te proberen, of vraag een offerte aan voor uw school. We leveren in heel Europa; verzending kost € 3,95 en is gratis vanaf € 25.

Vraag een gratis voorbeeld aanVraag een offerte aan

Over de auteur: het team van ’t Zakkie werkt met scholen in Nederland en België aan telefoonvrije lessen. Bedrijfscijfers per juli 2026: meer dan 50.000 zakjes in gebruik op meer dan 50 scholen.

Vorige
Mag een school de telefoon van mijn kind innemen?
Volgende
Telefoons op school in Albanië: de regels in 2026