Nieuws

“Thuis of in de kluis” in Nederland: wat de plannen voor 2027 zijn, naast het Vlaamse gsm-verbod

Illustratie van een kalender met 2027 en de eerste dag oranje gemarkeerd, naast een huis en een rij kluisjes: de afspraak thuis of in de kluis

In oktober 2026 kondigde het Nederlandse kabinet aan dat het de landelijke telefoonafspraak voor scholen in Nederland wil aanscherpen. Waar die afspraak nu vooral over de klas gaat, is het streven dat leerlingen in het Nederlandse primair en voortgezet onderwijs vanaf 1 januari 2027 hun telefoon de hele schooldag niet meer gebruiken. De werktitel is “Thuis of in de kluis”.

Voor scholen in Vlaanderen verandert daardoor niets: hier geldt al een eigen regeling, vastgelegd in een decreet. Omdat de Nederlandse plannen ook in Vlaanderen in het nieuws komen, zetten we hieronder op een rij wat er in Nederland gebeurt, wat daar nog niet bekend is, en hoe het zich verhoudt tot het Vlaamse verbod op slimme toestellen. Stand van zaken: 19 november 2026.

Wat er nu in Nederland geldt

Sinds 1 januari 2024 geldt in het Nederlandse voortgezet onderwijs de landelijke afspraak dat mobiele telefoons, tablets en smartwatches niet in de klas worden gebruikt. Voor het basisonderwijs en het speciaal onderwijs in Nederland geldt dat sinds het schooljaar 2024-2025. Het uitgangspunt is “nee, tenzij”: gebruik mag als het de les dient, bijvoorbeeld bij mediawijsheid, of als een leerling de telefoon om medische redenen of vanwege een beperking nodig heeft.

Het is een afspraak tussen kabinet en onderwijssector, geen wet. Elke Nederlandse school legt zelf vast hoe zij het uitvoert, in het schoolplan of het schoolreglement. Daarvoor is instemming nodig van de medezeggenschapsraad, het Nederlandse inspraakorgaan van de school. Zie ook de uitleg op rijksoverheid.nl.

Wat het Nederlandse kabinet wil veranderen

In de strategie om kinderen online te beschermen schrijft het kabinet dat veel Nederlandse scholen telefoons nu al buiten de les weren en dat de eerste resultaten positief zijn. Daarom wil het de afspraak aanscherpen, zodat die op alle scholen geldt. Volgens de PO-Raad, de Nederlandse sectororganisatie voor het primair onderwijs, gaat het ook om de pauze, het schoolplein en andere schoolruimtes.

Drie dingen zijn belangrijk om goed te lezen:

  • Het is een streven, geen vastgestelde datum. Het kabinet spreekt van “het streven” om de afspraak per 1 januari 2027 te laten ingaan.
  • Het blijft een afspraak, geen wet. De staatssecretaris maakt hierover afspraken met de onderwijssector. Een wetsvoorstel is er niet.
  • De uitwerking ligt nog op tafel. Volgens de PO-Raad wordt het gesprek met de sectororganisaties nog gevoerd. Hoe “de kluis” eruitziet en welke uitzonderingen gelden, is nog niet vastgelegd.

Wat er in Nederland nog niet bekend is

  1. Wat telt als “in de kluis”? Gaat het letterlijk om een kluisje, of om elke manier waarop de telefoon tijdens de schooldag niet bruikbaar is, zoals een afgesloten tas, een doos per lokaal of een signaalafschermend zakje? Dat is nog niet beschreven.
  2. Welke uitzonderingen gelden? Onder de huidige Nederlandse afspraak mogen leerlingen die hun telefoon medisch of vanwege een beperking nodig hebben, die gebruiken. Het ligt voor de hand dat dat blijft, maar het is nog niet bevestigd.
  3. Wat verandert er voor het mbo? De aankondiging noemt het primair en voortgezet onderwijs, niet het mbo (het Nederlandse middelbaar beroepsonderwijs).
  4. Wie is aansprakelijk? Volgens de Q&A van de VO-raad, de Nederlandse vereniging van middelbare scholen, draagt de school de verantwoordelijkheid zodra zij telefoons inneemt of bewaart, als er iets kwijtraakt of stukgaat. Een strengere afspraak verandert daar niets aan.

Zo verhoudt het zich tot het Vlaamse verbod

In Vlaanderen ligt de regeling al vast. Het decreet over de lerenden en de organisatie in het onderwijs werd in juli 2025 definitief goedgekeurd (afgekondigd op 18 juli 2025). Sinds 1 september 2025 mogen leerlingen in het gewoon en buitengewoon basisonderwijs en in het secundair onderwijs tijdens hun gewone aanwezigheid op school geen slimme toestellen gebruiken: smartphones, smartwatches, tablets en vergelijkbare toestellen, zowel die van de leerlingen als die van de school.

In de derde graad van het voltijds gewoon secundair onderwijs geldt het verbod alleen tijdens de lessen. De school mag het daar zelf uitbreiden, bijvoorbeeld naar de pauzes. Uitzonderingen zijn mogelijk wanneer de school beslist dat gebruik nodig is voor onderwijsdoelen, als redelijke aanpassing of bij specifieke onderwijsbehoeften, en om medische redenen. De school legt de regels, de gevolgen van een overtreding en de uitzonderingen vast in het schoolreglement. Hoe ze het praktisch organiseert, met kastjes, bakken, zakjes of anders, kiest de school zelf.

Naast elkaar gelegd:

  • Vorm. In Nederland is het een afspraak tussen kabinet en sector, geen wet. In Vlaanderen staat het verbod in een decreet.
  • Reikwijdte. In Nederland gaat de huidige afspraak over de klas; de hele schooldag is een streven vanaf 1 januari 2027. In Vlaanderen geldt het verbod sinds 1 september 2025 al tijdens de gewone aanwezigheid op school, behalve in de derde graad, waar het alleen tijdens de lessen geldt.
  • Praktische invulling. In Nederland is nog niet beschreven wat “in de kluis” precies inhoudt. In Vlaanderen bepaalt de school zelf hoe ze het organiseert en legt ze dat vast in het schoolreglement.

Wat het Vlaamse verbod voor uw school vraagt, staat uitgebreid op gsm-beleid in Vlaanderen. Dit is geen juridisch advies.

Wat dit betekent voor uw Vlaamse school

De Nederlandse plannen veranderen niets aan de regels die voor u gelden. Wel laat de Nederlandse discussie zien over welke vragen scholen vroeg of laat struikelen, en die spelen in Vlaanderen net zo goed:

En ’t Zakkie?

Met ’t Zakkie blijft de gsm bij de leerling, maar zonder verbinding: de voering schermt het toestel af, zodat oproepen, berichten en meldingen niet binnenkomen. Of zo’n oplossing in Nederland straks onder “in de kluis” valt, is nog niet beschreven; dat hangt af van de uitwerking waar kabinet en sector nu over praten. In Vlaanderen is het een van de manieren waarop een school het verbod praktisch kan organiseren; de keuze en de afspraken daarover legt de school zelf vast in haar schoolreglement.

Hoe u zo’n afspraak invoert, met het teamgesprek, het schoolreglement en de communicatie naar ouders, staat in de implementatiegids. Wilt u zelf beoordelen of een zakje bij uw school past, vraag dan kosteloos een voorbeeld aan.

Bronnen

Vorige
Leerlingen betrekken zonder de regel weg te onderhandelen
Volgende
Mag een school de telefoon van mijn kind innemen?