Nieuws

Gsm in de pauze: moet uw school die toelaten?

Illustratie van een lesdag: zes telefoons in een ’t Zakkie tijdens de lessen en één vrije telefoon boven het oranje pauzeblok in de dagbalk

Bijgewerkt op 19 november 202610 min. lezenDoor het team van ’t Zakkie

De meeste scholen zijn het snel eens dat de gsm tijdens de les weg moet. De pauze is een aparte beslissing, omdat de reden verandert: het gaat dan niet meer om het beschermen van lestijd, maar om het sociale leven op school. Of u de pauze meeneemt, hangt af van wat u wilt bereiken, wat u echt kunt opvolgen en, in sommige landen en regio’s, van wat de regelgeving al bepaalt.

De belangrijkste punten

  • De pauze is een keuze over wat voor school u wilt zijn: het doel verschuift van aandacht in de klas naar contact, beweging en rust.
  • Als u de pauze meeneemt, krijgt u één eenvoudige regel en minder wisselmomenten, maar u hebt meer draagvlak en toezicht nodig.
  • Drie werkbare varianten: alleen tijdens de lessen, lessen plus pauzes voor de jongste jaren, of de hele schooldag.
  • Op sommige plaatsen is een deel van de beslissing al genomen: de regels in België gelden tot op zekere hoogte ook in de pauze, en Nederland wil de pauze vanaf 2027 meenemen.
  • Welke variant u ook kiest, leg vast wanneer de gsm eruit mag, wat er gebeurt na een overtreding, welke uitzonderingen er zijn en hoe ouders hun kind kunnen bereiken.
  • Begin met wat u kunt waarmaken, evalueer na twee tot zes weken en beslis dan over de pauze.

Waarom de pauze een aparte beslissing is

Tijdens de les heeft u een duidelijke reden voor een gsm-regel: aandacht en lestijd. In de pauze valt dat argument weg. Wat ervoor in de plaats komt, zoals meer contact tussen leerlingen, meer beweging en minder gsm-stress, is echt, maar het is een opvoedkundig doel en geen maatregel om de orde in de klas te bewaren. Dat verschil bepaalt hoe u de regel uitlegt en hoe streng u hem kunt handhaven.

Er is ook een praktisch punt. In de pauze is het toezicht het dunst. Een regel die u daar niet kunt waarmaken, ondermijnt ongemerkt de regel tijdens de les, omdat leerlingen leren dat regels onderhandelbaar zijn. Dat is de belangrijkste reden om bewust over de pauze te beslissen in plaats van de vraag te laten hangen.

Argumenten voor en tegen het meenemen van de pauze

Wat pleit voor het meenemen van de pauze

  • Eenvoud. ‘De gsm gaat weg als je op school aankomt en komt eruit als je naar huis gaat’ kunt u in één zin uitleggen. Elke uitzondering die u toevoegt, moet iemand onthouden en handhaven.
  • Geen wisselmomenten. Als de gsm in de pauze tevoorschijn mag komen, zijn er meerdere momenten per dag waarop hij weer weg moet. Precies daar zit de handhavingslast.
  • Het effect dat scholen zoeken. Wie rustigere gangen en meer contact tussen leerlingen wil, bereikt dat niet met een lesregel alleen.

Wat ertegen pleit

  • Draagvlak. Een regel voor de hele dag vraagt meer uitleg en stuit op meer weerstand, vooral in de hogere jaren. Weerstand is de belangrijkste reden waarom gsm-beleid mislukt.
  • Legitimiteit bij oudere leerlingen. Voor jongvolwassenen in de hogere jaren of in het beroepsonderwijs kan een pauzeregel eerder betuttelend aanvoelen dan als orde in de klas. Voor het Nederlandse beroepsonderwijs, zie gsm-afspraken in het mbo.
  • Toezicht. Als u de regel niet kunt waarmaken op de plaatsen waar leerlingen hun pauze doorbrengen, wordt hij binnen enkele weken symbolisch.

Monitoring in Nederland toont beide kanten. De meeste Nederlandse scholen voor voortgezet onderwijs (83,3%) melden minder niet-onderwijskundig gsm-gebruik sinds de landelijke afspraak, maar het personeel noemt ook extra handhavingswerk [2]. Van de Nederlandse basisscholen met een gsm-beleid verbiedt 58,7% de gsm op het hele schoolterrein [2]: voor jongere leerlingen is een regel voor de hele dag al gebruikelijk.

Drie varianten vergeleken

1. Alleen tijdens de lessen

Het meest gebruikelijke vertrekpunt en het makkelijkst in te voeren. Weinig weerstand, snel draagvlak. Het nadeel: in de pauze verandert er niets, dus verwacht daar ook geen effect.

2. Lessen voor iedereen, pauzes ook voor de jongste jaren

De regel geldt tijdens de lessen voor de hele school, en in de jongste jaren ook in de pauze. De redenering: hoe jonger de leerling, hoe meer die heeft aan een duidelijke lijn en hoe minder weerstand er is. Het nadeel: u moet uitleggen waarom de regel voor de ene leerling wel geldt en voor de andere niet. Doe dat uitdrukkelijk. Leerlingen aanvaarden een verschil dat wordt uitgelegd, niet een verschil waarnaar ze moeten raden.

3. De hele schooldag, voor iedereen

De strengste variant en de eenvoudigste regel. Hij werkt het best op scholen die hem invoeren bij de start van een schooljaar, met vooraf uitleg aan leerlingen en ouders. Voer hem niet halverwege een trimester in: dan leest hij als een straf naar aanleiding van een incident.

VariantDe regel in één zinNodige draagvlakHandhavingslastWerkt het best als
Alleen tijdens de lessenWeg als de les begint, eruit als ze eindigt.LaagMeerdere momenten per dag, verspreid over alle leerkrachtenU pas begint, of oudere leerlingen hebt
Lessen plus pauzes voor de jongste jarenWeg tijdens de lessen; de jongste jaren ook in de pauze.MiddelmatigDe pauzes vragen toezicht voor een deel van de schoolEr een duidelijke scheiding is tussen jongere en hogere jaren
De hele schooldagWeg bij aankomst, eruit bij vertrek.Hoog, en vroegTwee momenten per dag, maar elke pauze vraagt toezichtU begint bij de start van een schooljaar, met de ouders aan boord

Als de regelgeving al een deel beslist

Ga na wat voor uw school geldt voordat uw team een vergadering aan de pauze besteedt. Nationale of regionale regels bepalen soms al iets over de pauze. Nederland en België tonen hoe verschillend de antwoorden kunnen zijn:

WaarWat er over de pauze staatBron
Nederland (landelijke afspraak, geen wet)Gsm’s, tablets en smartwatches worden niet gebruikt in de klas; scholen mogen beslissen ze in de hele school te verbieden. De regering wil de afspraak vanaf 1 januari 2027 uitbreiden naar de hele schooldag, met inbegrip van de pauzes en de speelplaats; de details worden nog met de sector besproken.[1], [3]
Vlaanderen (decreet)Leerlingen mogen geen slimme toestellen gebruiken van vóór de eerste les tot het einde van de laatste les. In de derde graad van het voltijds secundair onderwijs geldt het verbod alleen tijdens de lessen, en de school mag het uitbreiden, bijvoorbeeld naar de pauzes.[4], [5]
Franse Gemeenschap van België (decreet)Recreatief gebruik is verboden op het schooldomein tijdens de schooltijd, met inbegrip van de middagpauze als die op school wordt doorgebracht.[6]
Duitstalige Gemeenschap van België (akkoord tussen de onderwijsnetten)Privégebruik is verboden in de lessen en de pauzes, volgens persberichten over de aankondiging van de minister.[7]

Ook dan beslist de school hoe: waar de gsm’s bewaard worden, wat er gebeurt na een overtreding en welke uitzonderingen gelden. Voor andere landen, zie het overzicht van gsm-regels voor scholen in Europa, en voor Vlaanderen de pagina over gsm-beleid in Vlaanderen.

Wat u vastlegt, welke variant u ook kiest

Deze vier dingen moeten op papier staan voordat de regel ingaat:

  1. Wanneer de gsm eruit mag, in termen die een leerling kan navertellen. Niet ‘als de leerkracht het zegt’ als enige regel, want dan verschilt het van leerkracht tot leerkracht.
  2. Wat er gebeurt bij een overtreding, en wie dat doet. Een regel zonder afgesproken reactie wordt binnen twee weken door elke leerkracht anders ingevuld.
  3. De uitzonderingen, vooraf en schriftelijk. Denk aan leerlingen die hun toestel om medische redenen of als hulpmiddel nodig hebben; zie gsm-beleid en medische uitzonderingen.
  4. Hoe ouders hun kind bereiken als er iets gebeurt. Dat is de vraag die ouders echt stellen, dus vermeld het telefoonnummer van het secretariaat.

Voorbeeldformulering voor het schoolreglement, om aan te passen:

  • Alleen tijdens de lessen: ‘Bij het begin van elke les wordt de gsm weggeborgen en hij blijft weg tot de les afgelopen is. Tijdens de pauzes mag je je gsm gebruiken, behalve in [plaatsen].’
  • De hele schooldag: ‘De gsm wordt weggeborgen als je op school aankomt en blijft weg tot je aan het einde van de dag vertrekt. Dat geldt ook tijdens de pauzes en de springuren. Ouders die je moeten bereiken, bellen naar het secretariaat op [nummer].’

Beslis ook over de randen van de dag: springuren, het middageten buiten de school en de weg tussen gebouwen. Dat zijn de gaten die leerlingen het eerst vinden.

De pauzeregel in de praktijk laten werken

Een pauzeregel staat of valt met wat er op de speelplaats gebeurt, niet met wat er op papier staat. Enkele praktische stappen:

  • Breng in kaart waar leerlingen zijn. Maak een lijst van de plaatsen waar leerlingen in de pauze naartoe gaan en controleer of uw toezichtsrooster die plaatsen dekt. In een hoek zonder toezicht duiken de gsm’s op.
  • Bied iets aan om te doen: ballen en spelletjes, een open bibliotheek of een stilteruimte. Vraag leerlingen wat ze zouden gebruiken.
  • Betrek leerlingen bij het hoe, niet bij het of. Leerlingen kunnen mee vormgeven aan de afspraken voor de pauze zonder de regel zelf opnieuw ter discussie te stellen; zie leerlingen betrekken zonder de regel weg te onderhandelen.

Kies niet meteen de strengste variant om die later weer terug te draaien. Begin met de lessen, plan een evaluatie na twee tot zes weken en beslis pas dan over de pauze. Stel de leerkrachten bij die evaluatie twee vragen: hoe vaak moesten ze iemand aanspreken, en waar gebeurde dat? Als de antwoorden vooral over gangen en pauzes gaan, heeft u uw beslissing al.

Het volledige invoeringstraject, met de personeelsvergadering en de brief aan de ouders, staat in de implementatiegids.

Hoe ’t Zakkie daarin past

’t Zakkie is een signaalblokkerend zakje. De leerling houdt de eigen gsm bij zich; zodra die in het gesloten zakje zit, komen er geen oproepen, berichten en meldingen meer binnen. Hoe sterk de afscherming is, kan verschillen per toestel en per positie in het zakje. Het zakje sluit met velcro, heeft geen app, registreert geen gegevens en gaat jaren mee.

Het beantwoordt de pauzevraag niet voor u, maar het werkt met elke variant. Bij alleen de lessen sluiten leerlingen het zakje als de les begint en openen ze het als ze eindigt. Bij een regel voor de hele dag gaat het zakje dicht bij aankomst en open bij vertrek: geen inzamelmoment, geen rij aan een kluisje. Als u later uitbreidt van de lessen naar de pauzes, verandert alleen het moment van openen. Om het af te wegen tegen kluisjes en bakken, zie de vergelijking van kluisjes en zakjes.

Hoe ’t Zakkie werkt in vier stappen: gsm erin, zakje dicht, ’t Zakkie blijft bij de leerling, en de gsm komt eruit wanneer het mag
Hoe ’t Zakkie werkt in vier stappen. Het moment van openen is wat uw pauzeregel bepaalt.

’t Zakkie wordt gebruikt op scholen in Nederland en België en levert in heel Europa.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. De regels over gsm’s op school verschillen per land en regio en kunnen veranderen. Controleer het eigen reglement van uw school en de officiële bronnen voor uw land voordat u beslist.

Veelgestelde vragen

Moet de gsm in de pauze toegelaten zijn?

Er is geen eenduidig juist antwoord. Als u de pauze meeneemt, krijgt u een eenvoudigere regel, maar die vraagt meer draagvlak en toezicht. Veel scholen beginnen met alleen de lessen en beslissen over de pauze na een evaluatie.

Mag een school de gsm in de pauze verbieden?

Op veel plaatsen wel. In Nederland mogen scholen de landelijke afspraak uitbreiden naar de hele school, en in België vallen de pauzes al gedeeltelijk onder de regels van alle drie de Gemeenschappen. Controleer welke regels voor uw school gelden; dit is geen juridisch advies.

Hoe bereiken ouders hun kind als de gsm de hele dag weg is?

Via het secretariaat van de school. Zet het telefoonnummer in het schoolreglement en in de brief aan de ouders, en spreek af wie dringende berichten doorgeeft.

Moeten oudere leerlingen andere pauzeregels krijgen?

Sommige scholen laten de pauzeregel alleen gelden voor de jongste jaren, omdat oudere leerlingen die als betuttelend kunnen ervaren. Als u dat onderscheid maakt, leg het dan uitdrukkelijk uit.

Wanneer kunt u een regel het best uitbreiden naar de pauze?

Bij de start van een schooljaar of trimester, nadat u de lesregel hebt geëvalueerd en aan leerlingen en ouders hebt uitgelegd. Niet vlak na een incident, want dan leest het als een straf.

En de springuren en het middageten buiten de school?

Beslis daar uitdrukkelijk over en leg het schriftelijk vast. Het eenvoudigst is springuren te behandelen als pauzes. Voor het middageten buiten de school beslist u of de regel alleen op het schooldomein geldt; het decreet in de Franse Gemeenschap van België geldt bijvoorbeeld voor de middagpauze als die op school wordt doorgebracht.

Bronnen

  1. Gebruik van mobiele telefoons niet toegestaan in de klas — Rijksoverheid (Nederlandse overheid), geraadpleegd in november 2026
  2. Monitoring landelijke afspraak mobiele telefoons en andere devices in de klas – eindrapport eenmeting — Kohnstamm Instituut / Oberon in opdracht van het Nederlandse ministerie van Onderwijs, 2025
  3. Kabinet presenteert strategie om kinderen online te beschermen — Rijksoverheid, 5 oktober 2026
  4. Omzendbrief NO/2025/01: Verbod op slimme apparaten in het leerplichtonderwijs — Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming, 19 mei 2025
  5. Verbod op gebruik van smartphones en andere slimme apparaten — Vlaamse overheid, geraadpleegd in november 2026
  6. Décret relatif à l’interdiction de l’usage récréatif des téléphones portables et de tout autre équipement terminal de communications électroniques à l’école — Parlement van de Fédération Wallonie-Bruxelles, 13 maart 2025
  7. Einigung: Handy- und Smartwatchnutzung in DG-Schulen ab September 2025 untersagt — BRF (pers), november 2024

Probeer het uit voordat u over de pauze beslist

Vraag een gratis voorbeeld aan voor uw team, of vraag een offerte voor één klas, één jaar of de hele school.

Gratis voorbeeld aanvragenOfferte aanvragen

Over de auteur: het team van ’t Zakkie werkt met scholen in Nederland en België aan gsm-vrije lessen. Bedrijfscijfers van juli 2026: meer dan 50.000 zakjes in gebruik op meer dan 50 scholen.

Vorige
Gsm-beleid en medische uitzonderingen
Volgende
Smartwatches, oortjes en hotspots: waar gsm-beleid vaak lek is