Nieuws

Gsm-beleid en medische uitzonderingen: zo regelt u ze

Illustratie van een telefoon met een meetlijn op het scherm naast een ’t Zakkie telefoonzakje met een kaartje met vinkje: een vooraf vastgelegde medische uitzondering

Bijgewerkt op 19 november 202610 min. lezenDoor het team van ’t Zakkie

Sommige leerlingen hebben hun gsm nodig tijdens de schooldag: om glucosewaarden te volgen, om bij een aanval een alarm naar hun ouders te sturen of als hulpmiddel. Regel deze uitzonderingen voordat het beleid ingaat, met één aangeduide persoon die ze beoordeelt, een korte schriftelijke registratie zonder de diagnose, en een afspraak met de leerling over wie het weet. Dan wordt de uitzondering nooit een discussie in de klas.

De belangrijkste punten

  • Uitzonderingen om medische redenen of voor ondersteuning zijn te verwachten: de regels in Nederland en België laten er uitdrukkelijk ruimte voor.
  • Regel uitzonderingen vóór de startdatum, schriftelijk. Te laat betekent: op de eerste dag, in de klas, waar iedereen bij is.
  • Eén beoordelaar met een vervanger beslist, niet de vakleerkracht.
  • Leerkrachten weten dat er een afspraak is, niet waarom. Leg de afspraak vast, niet de diagnose.
  • De leerling, en bij minderjarigen de ouders, beslissen wie het verder weet.
  • Sta tijdelijke uitzonderingen toe met een einddatum, en herbekijk permanente uitzonderingen elk schooljaar.

Welke leerlingen een uitzondering nodig hebben

Bij elk gsm-beleid zijn er leerlingen voor wie de regel niet zomaar kan gelden. Een leerling met diabetes die de glucosewaarde volgt via een app. Een leerling met epilepsie van wie de ouders een alarm ontvangen. Een leerling die de gsm gebruikt als hulpmiddel bij dyslexie of een gehoorbeperking.

De regels houden hier rekening mee. De Nederlandse landelijke afspraak laat gsm-gebruik in de klas toe om medische redenen of bij een beperking [1]. Voor het speciaal onderwijs vermeldt ze uitdrukkelijk toestellen die verband houden met een ondersteuningsbehoefte, zoals hoorapparaten die met een gsm verbonden zijn, spraak- of voorleessoftware en apps voor emoties of medicatie [2]. In Vlaanderen leggen scholen uitzonderingen vast in hun schoolreglement, onder meer om medische redenen, als redelijke aanpassing voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften en bij persoonlijke omstandigheden met toestemming van de directie [3], [5]. Het decreet in de Franse Gemeenschap van België maakt ruimte voor leerlingen met een beperking of een gezondheidsprobleem die zo’n toestel nodig hebben [4].

De vraag is dus zelden of u uitzonderingen toestaat, maar hoe. Typische situaties:

SituatieWat de leerling nodig heeftAf te spreken punten
Diabetes met een glucosesensor die naar een app op de gsm rapporteertDe gsm binnen handbereik en verbondenWaar de gsm tijdens de les ligt, en dat er meldingen kunnen afgaan
Epilepsie of een andere aandoening met alarmen naar de oudersDe gsm de hele dag verbondenWat een leerkracht doet als er een alarm afgaat
Hoorapparaten die met een gsm gekoppeld zijnDe verbinding tijdens de lessenDat de gsm alleen hiervoor gebruikt wordt
Voorlees- of spraaksoftwareDe app bij specifieke opdrachtenOf een toestel van de school hetzelfde kan doen
Tijdelijk: een ernstig ziek familielid, een crisis, net uit het ziekenhuisBereikbaar zijn gedurende een bepaalde periodeEen einddatum, en wie het aanspreekpunt is

De school beslist niet wat een leerling medisch nodig heeft; ze spreekt met de leerling en de ouders af hoe dat in de schooldag past.

Regel het vooraf, schriftelijk en met een naam erbij

Dit is het onderwerp dat het vaakst te laat geregeld wordt. En te laat betekent hier: op de eerste lesdag, in het klaslokaal, waar het een discussie wordt in plaats van een afspraak. Drie dingen moeten vastliggen voordat het beleid ingaat:

  1. Wie een aanvraag beoordeelt. Eén persoon, met een vervanger. Meestal de zorgcoördinator, de graadcoördinator of de klastitularis, niet de vakleerkracht die voor de klas staat.
  2. Waar de afspraak wordt vastgelegd. In het leerlingendossier of het handelingsplan, op dezelfde plaats als andere afspraken over ondersteuning.
  3. Wie ervan weet. Dat is de gevoeligste vraag; zie het volgende deel.

Een eenvoudig stappenplan voor de weken vóór de start:

  1. Duid de beoordelaar en de vervanger aan, en zet beide namen in het schoolreglement.
  2. Vertel ouders in de brief over het nieuwe beleid hoe en tegen welke datum ze een uitzondering kunnen aanvragen.
  3. Beoordeel elke aanvraag en bespreek met de leerling (en de ouders) wie het moet weten.
  4. Leg de afspraak in één korte regel vast in het leerlingendossier.
  5. Maak de afspraak zichtbaar voor de leerkrachten van de leerling vóór de eerste les.
  6. Spreek een datum af om ze te herbekijken.

Het volledige invoeringstraject, met het overleg in het team en de brief aan de ouders, staat in de implementatiegids.

Wie wat moet weten

Hier botsen twee dingen: een leerkracht die niet van de uitzondering weet, zal de leerling aanspreken, en een leerling wil zelden dat de hele school van zijn of haar aandoening weet.

De praktische middenweg die scholen kiezen: leerkrachten weten dat er een afspraak is, niet waarom. Bijvoorbeeld door de afspraak in het leerlingvolgsysteem te tonen zonder de medische reden. De reden zelf blijft bij de mensen die ze nodig hebben.

WieWat ze weten
Leerling en oudersAlles; zij beslissen wat verder gedeeld wordt
Beoordelaar en vervangerDe reden in algemene termen en de afspraak
Klastitularis of begeleiderDe afspraak; de reden alleen als de leerling ermee instemt
Vakleerkrachten en vervangersDat er een afspraak is en wat die toelaat
ExamencoördinatorWat de afspraak betekent voor toetsen en examens
KlasgenotenNiets, tenzij de leerling ervoor kiest het hun te vertellen

Bespreek dit met de leerling, en bij minderjarigen ook met de ouders. Vraag hun uitdrukkelijk hoe ze het willen aanpakken. Sommige leerlingen hebben liever dat de klas het gewoon weet; anderen willen dat absoluut niet. Die keuze is aan hen, niet aan de school.

Vergeet de interimleerkrachten en het personeel met toezicht tijdens de pauze niet. Als zij de afspraak niet kunnen zien, moet de leerling uiteindelijk aan een onbekende uitleggen welke aandoening hij of zij heeft.

Houd de registratie beperkt

De privacywetgeving, zoals de AVG (GDPR) in de EU, beschouwt gezondheidsgegevens als een bijzondere categorie persoonsgegevens. Dat betekent dat u er terughoudend mee omgaat: leg alleen vast wat nodig is om de afspraak uit te voeren, deel het alleen met wie het echt moet weten, en bewaar het niet langer dan nodig.

In de praktijk hoeft u de aandoening vaak helemaal niet vast te leggen. Een regel als deze volstaat meestal om de afspraak uit te voeren:

‘Deze leerling heeft toestemming om de gsm bij zich te houden en te gebruiken voor [doel in algemene termen, bv. een medische app]. Afspraak gemaakt door [naam] op [datum], te herbekijken op [datum].’

Dezelfde terughoudendheid geldt voor de gsm zelf. Een leerkracht die twijfelt over hoe een leerling de gsm gebruikt, spreekt met de leerling of de beoordelaar, maar controleert het scherm niet. In Vlaanderen mag het personeel bijvoorbeeld de gegevens van een leerling niet inkijken zonder toestemming [5].

Uw school heeft hiervoor eigen afspraken en een eigen privacybeleid. Overleg erover met wie dat op uw school beheert.

Wat u van ouders vraagt

Houd de drempel laag. U hoeft geen medisch attest te eisen voor iets waarvan zelden misbruik wordt gemaakt. Een aanvraag met deze vier gegevens volstaat meestal:

  • de naam en de klas van de leerling;
  • wat er nodig is (bijvoorbeeld: de gsm binnen handbereik voor een medische app);
  • waarom, in algemene termen;
  • de contactgegevens van de ouder.

Vermeld in de brief aan de ouders een datum waarvoor ze het kunnen laten weten, met een naam en een e-mailadres. Voorbeeldformulering: ‘Heeft uw kind tijdens de schooldag de gsm nodig om medische redenen of als hulpmiddel? Laat het dan vóór [datum] weten aan [naam] via [e-mailadres]. We regelen het samen met u en uw kind voordat de nieuwe regels ingaan.’ Dan komen de aanvragen binnen vóór de start en niet erna.

Tijdelijke gevallen, examens en de jaarlijkse evaluatie

Uitzonderingen zijn niet altijd permanent. Een leerling met een ernstig ziek familielid thuis, een leerling in een crisis, een leerling die net uit het ziekenhuis komt. Spreek af dat de beoordelaar ook tijdelijke afspraken kan maken, met een einddatum. Zonder die mogelijkheid ontstaat er een grijze zone waarin leerkrachten zelf beginnen te beslissen, en dan is de regel binnen een maand lek.

Toetsen en examens vragen een aparte afspraak. Examenregels zijn vaak strenger dan de gewone gsm-regels: bij de Nederlandse centrale examens mogen kandidaten bijvoorbeeld geen mobiele telefoon meenemen in het examenlokaal [6]. Spreek vooraf met de examencoördinator en de leerling af hoe een leerling die om medische redenen op een gsm aangewezen is, tijdens examens wordt opgevangen, zodat het op de dag zelf niet geïmproviseerd moet worden. Zie ook de gsm tijdens toetsen en examens.

Herbekijk ten slotte permanente afspraken bij de start van elk schooljaar. Behoeften veranderen, en een afspraak die niemand meer gebruikt, blijft een registratie over de gezondheid van een leerling.

Hoe ’t Zakkie samengaat met medische uitzonderingen

’t Zakkie is een signaalblokkerend zakje. De leerling houdt de eigen gsm bij zich; zodra die in het gesloten zakje zit, komen er geen oproepen, berichten en meldingen meer binnen. Hoe sterk de afscherming is, kan verschillen per toestel en per positie in het zakje. Het zakje heeft geen app en registreert geen gegevens, dus het voegt niets toe aan wat de school over een leerling weet.

Voor medische uitzonderingen heeft dat twee gevolgen:

  • Geen aparte weg naar de gsm. Omdat de gsm bij de leerling blijft, vraagt een uitzondering geen tocht naar een kluisje of een inzamelbak. Bij centrale inzameling hebt u een aparte procedure nodig, en die valt meer op in de klas. Het is niet doorslaggevend, maar het is een van de punten om af te wegen; zie de vergelijking van kluisjes en zakjes.
  • Een gsm die verbonden moet blijven, gaat niet in een gesloten zakje. Een sensormeting, een alarm of een verbinding met een hoorapparaat heeft bereik nodig. De uitzondering betekent dus gewoon dat deze leerling de gsm buiten het zakje houdt, of het zakje op afgesproken momenten opent. Test niet of een medische app in een gesloten zakje nog werkt; beschouw een gesloten zakje als offline.
Hoe ’t Zakkie werkt in vier stappen: gsm erin, zakje dicht, ’t Zakkie blijft bij de leerling, en de gsm komt eruit wanneer het mag
Hoe ’t Zakkie werkt in vier stappen. Een leerling met een medische uitzondering houdt de gsm buiten het gesloten zakje.

’t Zakkie sluit met velcro, gaat jaren mee en wordt in heel Europa geleverd.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch of medisch advies. De regels over gsm’s op school en over gezondheidsgegevens verschillen per land en kunnen veranderen. Controleer het eigen reglement van uw school, raadpleeg uw functionaris voor gegevensbescherming en de officiële bronnen voor uw land, en volg medisch advies over wat een leerling nodig heeft.

Veelgestelde vragen

Moet een school medische uitzonderingen op een gsm-verbod toestaan?

De Nederlandse landelijke afspraak en de regels in Vlaanderen en de Franse Gemeenschap van België laten uitdrukkelijk ruimte voor medische redenen en beperkingen. Elders controleert u welke regels voor uw school gelden; dit is geen juridisch advies.

Moeten we ouders om een doktersattest vragen?

Meestal niet. Een korte aanvraag met de naam van de leerling, wat er nodig is, waarom in algemene termen en de contactgegevens van de ouder volstaat voor iets waarvan zelden misbruik wordt gemaakt.

Wie beslist over een aanvraag?

Eén aangeduide persoon met een vervanger, zoals de zorgcoördinator, de graadcoördinator of de klastitularis. Niet de vakleerkracht, die voor de klas staat.

Moeten leerkrachten de diagnose kennen?

Nee. Leerkrachten moeten weten dát er een afspraak is en wat die toelaat. De reden blijft bij wie de aanvraag beoordeelt, tenzij de leerling en de ouders ervoor kiezen die te delen.

Mag een leerling met een medische uitzondering de gsm in een signaalblokkerend zakje steken?

Niet als de gsm verbonden moet blijven, bijvoorbeeld voor een glucosesensor, een alarm of een hoorapparaat. In een gesloten zakje is de gsm offline, dus blijft de gsm buiten het zakje of komt hij eruit op afgesproken momenten.

Hoe zit het met toetsen en examens?

Spreek dat apart en vooraf af met de examencoördinator, omdat examenregels vaak strenger zijn. Bij de Nederlandse centrale examens mogen kandidaten bijvoorbeeld geen mobiele telefoon meenemen in het examenlokaal.

Hoe lang geldt een uitzondering?

Tijdelijke uitzonderingen krijgen een einddatum. Permanente worden bij de start van elk schooljaar herbekeken, zodat de registratie juist blijft en niet groter is dan nodig.

Bronnen

  1. Gebruik van mobiele telefoons niet toegestaan in de klas — Rijksoverheid (Nederlandse overheid), geraadpleegd in november 2026
  2. Monitoring landelijke afspraak mobiele telefoons en andere devices in de klas – eindrapport eenmeting — Kohnstamm Instituut / Oberon in opdracht van het Nederlandse ministerie van Onderwijs, 2025
  3. Omzendbrief NO/2025/01: Verbod op slimme apparaten in het leerplichtonderwijs — Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming, 19 mei 2025
  4. Décret relatif à l’interdiction de l’usage récréatif des téléphones portables et de tout autre équipement terminal de communications électroniques à l’école — Parlement van de Fédération Wallonie-Bruxelles, 13 maart 2025
  5. Verbod op gebruik van smartphones en andere slimme apparaten — Vlaamse overheid, geraadpleegd in november 2026
  6. Centraal examen: hulpmiddelen — DUO (Nederlandse uitvoeringsorganisatie voor onderwijs), geraadpleegd in november 2026

Bekijk hoe het werkt met uw eigen beleid

Vraag een gratis voorbeeld aan voor uw team, of vraag een offerte voor één klas, één jaar of de hele school.

Gratis voorbeeld aanvragenOfferte aanvragen

Over de auteur: het team van ’t Zakkie werkt met scholen in Nederland en België aan gsm-vrije lessen. Bedrijfscijfers van juli 2026: meer dan 50.000 zakjes in gebruik op meer dan 50 scholen.

Vorige
Waarom gsm-beleid na een paar weken verwatert
Volgende
Gsm in de pauze: wat beslist u zelf?