Leerlingen inspraak geven in uw gsm-beleid werkt, maar alleen als u vooraf beslist waarover het gesprek gaat en waarover niet. Houd de beslissing dát er een regel komt buiten de discussie, laat leerlingen meedenken over hoe die in de praktijk werkt, en vertel hun achteraf wat u met hun inbreng hebt gedaan. Dan bouwt betrokkenheid draagvlak op in plaats van de beslissing opnieuw open te gooien.
Belangrijkste punten
- Schrijf vóór het gesprek op welke vragen openliggen en welke niet, en zeg dat bij de start ook hardop.
- Meestal niet open: dát er een regel is, dat die in het schoolreglement komt, en de uitzonderingen om medische redenen en voor zorgnoden. Meestal wel open: hoe het dagelijks werkt, de speeltijden, de communicatie en hoe er geëvalueerd wordt.
- Leerlingen pleiten zelden tegen elke regel. Ze stellen vragen over eerlijkheid en praktijk: geldt het voor iedereen, ook voor leerkrachten, wat als ik mijn gsm nodig heb, wat als ik het vergeet?
- Gebruik meer dan de leerlingenraad: een kort gesprek tijdens het klasuur en leerlingen bij de evaluatie geven u een breder beeld.
- Koppel terug wat u met de inbreng hebt gedaan, ook wat u niet hebt overgenomen en waarom. Die stap wordt het vaakst vergeten.
Waarom leerlingen betrekken, en waar het misloopt
Scholen die leerlingen betrekken bij hun gsm-beleid, doen dat meestal om één reden: weerstand. Een regel die van bovenaf wordt opgelegd, roept meer verzet op dan een regel waarover leerlingen hebben kunnen meepraten. Dat klopt, maar het loopt mis zodra het gesprek afglijdt naar de beslissing zelf.
Dan zit u met een leerlingenraad die verwacht dat de uitkomst openligt, en een directie die de beslissing al lang genomen heeft. Dat kost meer vertrouwen dan helemaal niets vragen.
Er is ook een goede reden om te luisteren die verder gaat dan weerstand vermijden. Leerlingen zien de regel vaak anders dan het personeel. In Nederland stelde de monitor van de landelijke afspraak, uitgevoerd in opdracht van de overheid, vast dat scholen grotendeels positief waren over rust en concentratie, terwijl leerlingen minder verandering meldden [2]. In Vlaanderen vonden onderzoekers die het verbod in 2026 bestudeerden beperkte of gemengde effecten, en zij pleitten ervoor dat een verbod begeleidende maatregelen nodig heeft, zoals mediawijsheid en het betrekken van leerlingen [6][7]. Hoe u die bevindingen ook beoordeelt, ze tonen dat het de moeite waard is om naar de ervaring van leerlingen te vragen.
Beslis vooraf wat openligt en wat niet
Dit is de hele kunst, en het vraagt tien minuten voorbereiding. Schrijf op welke vragen echt openliggen en welke niet, en zeg dat bij de start van het gesprek.
| Meestal niet open | Meestal wel open |
|---|---|
| Dat er een afspraak komt over gsm-gebruik tijdens de lessen | Hoe het in de praktijk werkt: bij aankomst of bij de start van elke les |
| Dat de school de afspraak in haar schoolreglement opneemt | Wat er geldt tijdens de speeltijd en in de gangen, als uw regels daar ruimte voor laten |
| De uitzonderingen om medische redenen en voor zorgnoden | Hoe het beleid wordt gecommuniceerd, en door wie |
| Alles wat nationale of regionale regels al vastleggen | Waarop het beleid bij de evaluatie wordt beoordeeld |
Een gesprek over de rechterkolom is een echt gesprek. Een gesprek dat begint alsof alles nog open ligt en eindigt met wat al lang vastlag, voelt als een truc, en zo wordt het ook doorverteld op de speelplaats.
Zeg wat de regels al vastleggen
Als nationale of regionale regels een deel hiervan al voor uw school beslissen, zeg dat dan bij de start: over dat deel kan de school niet onderhandelen. Drie voorbeelden:
- Nederland: volgens een landelijke afspraak (geen wet) worden telefoons niet in de klas gebruikt, tenzij ze nodig zijn voor de les of om medische redenen [1].
- Vlaanderen: een decreet verbiedt het gebruik van slimme toestellen door leerlingen van vóór de eerste les tot het einde van de laatste. In de laatste twee jaren van het voltijds gewoon secundair onderwijs geldt het wettelijke verbod alleen tijdens de lessen, en de school mag het uitbreiden [4].
- Fédération Wallonie-Bruxelles: een decreet verbiedt recreatief gebruik, en elke school legt de praktische afspraken, uitzonderingen en sancties vast in haar schoolreglement [5].
Voor andere landen, zie het overzicht van gsm-regels voor scholen in Europa.
Voorbeeld van een opening
‘De beslissing dat gsm’s tijdens de lessen niet gebruikt worden, is genomen, en ze komt in het schoolreglement. Vandaag willen we jullie hulp bij hoe het werkt: wanneer gsm’s worden weggeborgen, wat er tijdens de speeltijd gebeurt, hoe we het aan iedereen uitleggen en hoe we na zes weken beoordelen of het werkt. Wat jullie over die punten zeggen, verandert het plan echt.’
Wat leerlingen echt aankaarten
Scholen die dit doen, horen zelden ‘we willen geen regel’. Wat naar boven komt, gaat over eerlijkheid en praktijk:
- ‘Geldt het voor iedereen?’ De vraag die leerlingen het vaakst stellen, en de belangrijkste. Geldt de regel bij de ene leerkracht wel en bij de andere niet, dan wordt hij binnen twee weken een voorkeur. Hoe u het team op één lijn krijgt, leest u in vijf bezwaren van het team en wat werkt.
- ‘Geldt het ook voor leerkrachten?’ Ongemakkelijk, maar terecht. Scholen die hierover iets afspreken, al is het alleen tijdens de lessen, winnen aan geloofwaardigheid.
- ‘Wat als ik iets moet regelen?’ Werk, een stage, de zorg voor broers of zussen, een medische afspraak. Vooral reëel voor oudere leerlingen. Hier komt de afspraak vandaan over wie toestemming geeft. Voor gezondheidsredenen, zie gsm-beleid en medische uitzonderingen.
- ‘Wat gebeurt er als ik het vergeet?’ Leerlingen willen weten of een vergissing even zwaar telt als iets met opzet doen. Legt u dat niet vast, dan beslist elke leerkracht het zelf.
Elk van die vier maakt uw beleid beter. Geen enkele vereist dat u de beslissing terugdraait.
Drie vormen die werken
De leerlingenraad, voor de details vastliggen
De meest gebruikte vorm. Leg hun het probleem voor, niet de maatregel, en vraag hoe zij het zouden aanpakken. Wat u terugkrijgt, is bruikbaar, en raadsleden kunnen de uitkomst later aan hun klasgenoten uitleggen.
Eén klasuur in de betrokken klassen
Breder dan de raad, en u bereikt leerlingen die nooit in een raad zouden zetelen. Vraag twee dingen: wat merk je zelf tijdens de lessen, en wat zou dit voor jou werkbaar maken? Twintig minuten volstaat.
Leerlingen bij de evaluatie
De meest onderschatte vorm, en de goedkoopste. Stel leerlingen bij de evaluatie, twee tot zes weken na de start, dezelfde vragen als leerkrachten. Waar die antwoorden uiteenlopen, ligt uw probleem.
| Vorm | Wanneer | Wie u bereikt | Wat het oplevert |
|---|---|---|---|
| Leerlingenraad | Na de principebeslissing, voor de details vastliggen | Geëngageerde leerlingen | Praktische voorstellen en ambassadeurs voor de uitkomst |
| Klasuur | Voor de start, in de betrokken klassen | Elke leerling in die klassen | Een breed beeld van wat leerlingen merken en nodig hebben |
| Evaluatie | Twee tot zes weken na de start | Leerlingen en leerkrachten, dezelfde vragen | Waar het beleid werkt en waar de praktijk verschilt |
Begint u met een pilot in één klas? Dan geven het klasuur en de evaluatie in die klas u het meeste van wat u nodig hebt voor een schoolbrede invoering.
Wat u beter niet doet
- Over de regel laten stemmen. Een stemming die u toch niet gaat volgen, is erger dan geen stemming. Vraag alleen om een oordeel als u het ook kunt overnemen.
- Het gesprek pas voeren nadat de brief vertrokken is. Dan is het geen inspraak maar uitleg, en dat hebben leerlingen meteen door.
- Alleen met de leerlingenraad praten en dat inspraak noemen. Een raad is niet de school. Gebruik hem als ingang, niet als vakje om af te vinken.
- Praten met leerlingen verwarren met formele medezeggenschap. Veel scholen hebben een formeel orgaan met eigen rechten en procedures. In Nederland bijvoorbeeld moet de medezeggenschapsraad instemmen met het gsm-beleid [3]. Een gesprek met leerlingen vervangt die weg niet. Zie gsm-beleid en de medezeggenschapsraad.
- De speeltijd vaag laten. Liggen de speeltijden open voor discussie, regel ze dan in dezelfde ronde, anders blijven leerlingen de vraag opnieuw openen. De opties worden vergeleken in gsm’s tijdens de speeltijd.
Wat u terugkoppelt
De stap die het verschil maakt en bijna altijd wordt vergeten: vertel leerlingen wat u met hun inbreng hebt gedaan. Ook, en vooral, de punten die u niet overneemt, en waarom niet. Twee alinea’s in de nieuwsbrief of vijf minuten tijdens het klasuur volstaan.
Leerlingen aanvaarden een regel die ze niet leuk vinden heel wat beter dan het gevoel dat hun mening werd gevraagd en er niets mee gebeurde. Precies uit dat gevoel komt de weerstand voort die een beleid in week acht ondermijnt.
Voorbeeld van een terugkoppeling
‘Bedankt aan iedereen die heeft deelgenomen aan de gesprekken over gsm’s. Jullie vroegen of de regel in elke les geldt: dat is zo, en alle leerkrachten gebruiken dezelfde stappen. Jullie vroegen wat er gebeurt als je het vergeet: de eerste keer is een herinnering, geen notitie. Jullie vroegen om gsm’s toe te laten tijdens de speeltijd; dat doen we dit trimester niet, omdat we eerst willen zien hoe de nieuwe afspraak werkt. Bij de evaluatie over zes weken vragen we het jullie opnieuw.’
Houd het zo concreet als dit. ‘We hebben naar jullie inbreng geluisterd’ zonder voorbeelden klinkt alsof er niets gebeurd is.
Hoe ’t Zakkie kan passen
’t Zakkie is een signaalblokkerend zakje. De leerling stopt de gsm erin, sluit het klittenband en houdt het zakje bij zich. In het gesloten zakje is de gsm offline, zodat berichten, oproepen en meldingen niet binnenkomen. Hoe sterk de afscherming is, kan verschillen per toestel en per positie in het zakje.
Het raakt aan verschillende dingen die leerlingen aankaarten:
- ‘Wat als ik hem nodig heb?’ Met toestemming is de gsm in enkele seconden uit het zakje, zonder wandeling naar een kastje.
- Eerlijkheid: iedereen gebruikt hetzelfde zakje op dezelfde manier, in elk klaslokaal.
- Eigendom: leerlingen houden hun eigen gsm bij zich; de school zamelt hem niet in.
- Privacy: geen app, geen account en geen gegevens.

Een praktisch idee: breng een gratis proefexemplaar mee naar de vergadering van de leerlingenraad en laat de leden het uitproberen. ’t Zakkie wordt gebruikt op scholen in Nederland en België, met meer dan 50.000 zakjes op meer dan 50 scholen (bedrijfscijfers, juli 2026), en gaat jaren mee. We leveren in heel Europa; de verzending kost € 3,95 en is gratis vanaf € 25.
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels over gsm’s op school en over formele inspraak verschillen per land en regio en kunnen veranderen. Ga na welke officiële regels voor uw school gelden en raadpleeg het eigen reglement van uw school.
Veelgestelde vragen
Moeten leerlingen kunnen stemmen over het gsm-beleid?
Niet over de vraag of er een regel komt. Een stemming die u toch niet gaat volgen, doet meer kwaad dan helemaal geen stemming. Vraag leerlingen alleen om hun oordeel over vragen waarbij u het antwoord ook echt kunt overnemen, zoals hoe de regel in de praktijk werkt, hoe hij wordt gecommuniceerd en hoe hij wordt geëvalueerd.
Welke leerlingen betrekken we?
Meer dan alleen de leerlingenraad. Gebruik de raad als ingang, voeg een kort gesprek toe tijdens het klasuur in de betrokken klassen, en stel leerlingen bij de evaluatie, twee tot zes weken na de start, dezelfde vragen als leerkrachten.
Wat is het beste moment om leerlingen te betrekken?
Na de principebeslissing dat er een regel komt, maar voor de details vastliggen en voor de brief aan ouders vertrekt. Een gesprek na de brief is uitleg, geen inspraak.
Moet de gsm-regel ook voor leerkrachten gelden?
Dat is de keuze van de school, maar leerlingen zullen ernaar vragen. Scholen die iets afspreken voor het personeel, al is het alleen tijdens de lessen, zijn geloofwaardiger wanneer ze leerlingen vragen zich aan de regel te houden.
Is een gesprek met de leerlingenraad hetzelfde als formele medezeggenschap?
Nee. Veel scholen hebben een formeel inspraakorgaan met eigen rechten en procedures. In Nederland bijvoorbeeld moet de medezeggenschapsraad instemmen met het gsm-beleid. Een gesprek met leerlingen is waardevol, maar het vervangt die weg niet.
Wat als leerlingen iets voorstellen dat we niet kunnen overnemen?
Zeg dat, en leg uit waarom, wanneer u terugkoppelt. Leerlingen aanvaarden een regel die ze niet leuk vinden veel beter dan het gevoel dat hun inbreng zonder antwoord verdween.
Bronnen
- Gebruik van mobiele telefoons niet toegestaan in de klas — Rijksoverheid, geraadpleegd in november 2026
- Monitoring landelijke afspraak mobiele telefoons en andere devices in de klas – Eindrapport eenmeting (rapport 1147) — Kohnstamm Instituut / Oberon, in opdracht van het Nederlandse ministerie van Onderwijs (OCW), 2025
- Q&A Richtlijn smartphones in de klas — VO-raad, 9 oktober 2023
- Omzendbrief NO/2025/01: Verbod op slimme apparaten (smartphoneverbod) in het leerplichtonderwijs — Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming (Edulex), 19 mei 2025
- Décret relatif à l’interdiction de l’usage récréatif des téléphones portables et de tout autre équipement terminal de communications électroniques à l’école — Parlement de la Fédération Wallonie-Bruxelles, 13 maart 2025
- Studie smartphoneverbod: stijging van depressieve gevoelens (KU Leuven) — VRT NWS (pers), 10 februari 2026
- Amper positieve effecten smartphoneverbod scholen (UGent) — VRT NWS (pers), 25 september 2026
Laat uw leerlingenraad het eerst uitproberen
Vraag een gratis proefexemplaar van ’t Zakkie aan om leerlingen en personeel te tonen hoe het werkt. Of vraag een offerte aan voor een pilotklas of de hele school.
Gratis proefexemplaar aanvragenOfferte aanvragen