Niektórzy uczniowie potrzebują telefonu w ciągu dnia szkolnego: aby śledzić odczyty glukozy, wysłać rodzicom alert o napadzie padaczkowym albo jako narzędzia wspomagającego. Proszę uregulować te wyjątki, zanim zasady wejdą w życie: z jedną wskazaną z nazwiska osobą, która je ocenia, krótkim pisemnym zapisem bez diagnozy oraz ustaleniem z uczniem, kto o tym wie. Wtedy wyjątek nigdy nie zamieni się w dyskusję w klasie.
Najważniejsze informacje
- Wyjątki medyczne i związane ze wsparciem są przewidziane: przepisy w Holandii i Belgii wyraźnie zostawiają na nie miejsce.
- Wyjątki należy uregulować przed datą startu, na piśmie. Zbyt późno oznacza: pierwszego dnia, w klasie, na oczach wszystkich.
- Decyduje jedna osoba oceniająca wraz z zastępcą, a nie nauczyciel przedmiotu.
- Nauczyciele wiedzą, że istnieje ustalenie, ale nie dlaczego. Proszę zapisywać ustalenie, a nie diagnozę.
- Uczeń, a w przypadku niepełnoletnich rodzice, decydują, kto jeszcze o tym wie.
- Proszę dopuszczać wyjątki tymczasowe z datą zakończenia, a stałe weryfikować w każdym roku szkolnym.
Którzy uczniowie potrzebują wyjątku
Przy każdych zasadach dotyczących telefonów są uczniowie, wobec których reguła nie może po prostu obowiązywać. Uczeń z cukrzycą, który śledzi poziom glukozy w aplikacji. Uczeń z padaczką, którego rodzice otrzymują alert. Uczeń, który korzysta z telefonu jako narzędzia wspomagającego przy dysleksji lub niedosłuchu.
Przepisy to przewidują. Holenderskie krajowe porozumienie dopuszcza korzystanie z telefonu w klasie ze względów medycznych lub z powodu niepełnosprawności [1]. W odniesieniu do kształcenia specjalnego wprost wymienia urządzenia związane z potrzebami wsparcia, takie jak aparaty słuchowe połączone z telefonem, oprogramowanie do mowy lub czytania oraz aplikacje dotyczące emocji lub leków [2]. We Flandrii szkoły zapisują wyjątki w regulaminie szkoły, w tym powody medyczne, racjonalne usprawnienia dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz okoliczności osobiste za zgodą dyrekcji szkoły [3], [5]. Dekret Wspólnoty Francuskiej Belgii przewiduje miejsce dla uczniów z niepełnosprawnością lub problemem zdrowotnym, którzy potrzebują takiego urządzenia [4].
Pytanie rzadko więc brzmi, czy dopuszczać wyjątki, lecz jak. Typowe sytuacje:
| Sytuacja | Czego potrzebuje uczeń | Co należy uzgodnić |
|---|---|---|
| Cukrzyca z sensorem glukozy, który przesyła dane do aplikacji w telefonie | Telefon w zasięgu ręki i z połączeniem | Gdzie jest telefon podczas lekcji oraz to, że mogą rozlegać się alerty |
| Padaczka lub inna choroba z alertami wysyłanymi do rodziców | Telefon z połączeniem przez cały dzień | Co robi nauczyciel, gdy włączy się alert |
| Aparaty słuchowe sparowane z telefonem | Połączenie podczas lekcji | To, że telefon służy wyłącznie do tego celu |
| Oprogramowanie do czytania lub mowy | Aplikacja podczas określonych zadań | Czy to samo zadanie może spełnić urządzenie szkolne |
| Tymczasowo: ciężko chory członek rodziny, kryzys, świeżo po pobycie w szpitalu | Możliwość kontaktu przez określony czas | Data zakończenia i osoba do kontaktu |
Szkoła nie decyduje o tym, czego uczeń potrzebuje z medycznego punktu widzenia; ustala z uczniem i rodzicami, jak wpasować to w dzień szkolny.
Z wyprzedzeniem, na piśmie i z konkretnym nazwiskiem
To temat, który najczęściej reguluje się za późno. A za późno oznacza tu: pierwszego dnia lekcji, w klasie, gdzie zamiast ustalenia robi się z tego dyskusja. Zanim zasady zaczną obowiązywać, trzeba rozstrzygnąć trzy kwestie:
- Kto ocenia wniosek. Jedna osoba z zastępcą. Zwykle koordynator ds. wsparcia uczniów, koordynator rocznika lub wychowawca klasy, a nie nauczyciel przedmiotu, który stoi przed klasą.
- Gdzie zapisuje się ustalenie. W dokumentacji ucznia lub w planie wsparcia, w tym samym miejscu co inne ustalenia dotyczące wsparcia.
- Kto o tym wie. To najbardziej delikatna kwestia; zob. następną część.
Prosty plan działania na tygodnie przed startem:
- Proszę wskazać osobę oceniającą i jej zastępcę oraz wpisać oba nazwiska do regulaminu szkoły.
- W liście o nowych zasadach proszę poinformować rodziców, jak i do kiedy można złożyć wniosek o wyjątek.
- Proszę ocenić każdy wniosek i porozmawiać z uczniem (i rodzicami) o tym, kto powinien wiedzieć.
- Proszę zapisać ustalenie w jednym krótkim wierszu w dokumentacji ucznia.
- Proszę udostępnić ustalenie nauczycielom ucznia przed pierwszą lekcją.
- Proszę uzgodnić termin weryfikacji.
Pełną ścieżkę wdrożenia, łącznie z rozmową w zespole i listem do rodziców, znajdą Państwo w przewodniku wdrożeniowym.
Kto musi wiedzieć co
Zderzają się tu dwie rzeczy: nauczyciel, który nie wie o wyjątku, zwróci uczniowi uwagę, a uczeń rzadko chce, by cała szkoła wiedziała o jego chorobie.
Praktyczny złoty środek, który wybierają szkoły: nauczyciele wiedzą, że istnieje ustalenie, ale nie dlaczego. Na przykład dzięki temu, że ustalenie jest widoczne w szkolnym systemie informacji o uczniach bez podania powodu medycznego. Sam powód pozostaje u osób, które go potrzebują.
| Kto | Co wie |
|---|---|
| Uczeń i rodzice | Wszystko; to oni decydują, co jest przekazywane dalej |
| Osoba oceniająca i zastępca | Powód w ogólnych słowach oraz ustalenie |
| Wychowawca klasy lub opiekun | Ustalenie; powód tylko za zgodą ucznia |
| Nauczyciele przedmiotów i nauczyciele na zastępstwie | Że istnieje ustalenie i na co ono pozwala |
| Koordynator ds. egzaminów | Co ustalenie oznacza dla sprawdzianów i egzaminów |
| Koledzy z klasy | Nic, chyba że uczeń sam zdecyduje się im powiedzieć |
Proszę omówić to z uczniem, a w przypadku niepełnoletnich także z rodzicami. Warto wprost zapytać, jak chcą, by to wyglądało. Niektórzy uczniowie wolą, żeby klasa po prostu wiedziała; inni absolutnie tego nie chcą. Ten wybór należy do nich, a nie do szkoły.
Proszę nie zapominać o nauczycielach na zastępstwie i pracownikach pełniących dyżury na przerwach. Jeśli nie widzą ustalenia, uczeń musi w końcu tłumaczyć swoją chorobę obcej osobie.
Zapis ograniczony do minimum
Przepisy o ochronie danych, takie jak RODO w UE, traktują dane o zdrowiu jako szczególną kategorię danych osobowych. Oznacza to, że należy obchodzić się z nimi powściągliwie: zapisywać tylko to, co jest potrzebne do realizacji ustalenia, udostępniać je wyłącznie osobom, które naprawdę muszą wiedzieć, i nie przechowywać ich dłużej, niż to konieczne.
W praktyce często w ogóle nie trzeba zapisywać choroby. Do realizacji ustalenia zwykle wystarcza taki wiersz:
„Uczeń ma zgodę na zatrzymanie telefonu przy sobie i korzystanie z niego w celu [cel w ogólnych słowach, np. aplikacja medyczna]. Ustalenie zawarte przez [imię i nazwisko] w dniu [data], weryfikacja w dniu [data].”
Ta sama powściągliwość dotyczy samego telefonu. Nauczyciel, który ma wątpliwości co do tego, jak uczeń korzysta z telefonu, rozmawia z uczniem lub osobą oceniającą, ale nie sprawdza ekranu. We Flandrii na przykład pracownicy nie mogą przeglądać danych ucznia bez jego zgody [5].
Państwa szkoła ma w tej kwestii własne ustalenia i własną politykę prywatności. Proszę to sprawdzić z osobą, która odpowiada za te sprawy w Państwa szkole.
O co prosić rodziców
Proszę utrzymać niski próg. Nie trzeba żądać zaświadczenia lekarskiego w sprawie, która rzadko bywa nadużywana. Zwykle wystarcza wniosek zawierający te cztery elementy:
- imię i nazwisko ucznia oraz klasę;
- czego uczeń potrzebuje (na przykład: telefon w zasięgu ręki ze względu na aplikację medyczną);
- dlaczego, w ogólnych słowach;
- dane kontaktowe rodzica.
W liście do rodziców proszę podać termin, do którego rodzice mogą zgłosić taką potrzebę, wraz z nazwiskiem osoby kontaktowej i adresem e-mail. Przykładowe sformułowanie: „Czy Państwa dziecko potrzebuje telefonu w ciągu dnia szkolnego ze względów medycznych lub jako narzędzia wspomagającego? Prosimy o informację do [data] do [imię i nazwisko] na adres [adres e-mail]. Ustalimy to z Państwem i z dzieckiem, zanim nowe zasady zaczną obowiązywać.” Wtedy wnioski wpływają przed startem, a nie po nim.
Sytuacje tymczasowe, egzaminy i coroczna weryfikacja
Wyjątki nie zawsze są stałe. Uczeń, którego członek rodziny jest ciężko chory, uczeń w kryzysie, uczeń świeżo po pobycie w szpitalu. Proszę uzgodnić, że osoba oceniająca może też zawierać ustalenia tymczasowe, z datą zakończenia. Bez tej możliwości powstaje szara strefa, w której nauczyciele zaczynają decydować sami, a wtedy w ciągu miesiąca zasada staje się dziurawa.
Sprawdziany i egzaminy wymagają osobnego ustalenia. Zasady egzaminacyjne są często surowsze niż codzienne zasady dotyczące telefonów: na przykład podczas holenderskich egzaminów państwowych zdający nie mogą wnosić telefonu komórkowego do sali egzaminacyjnej [6]. Proszę z wyprzedzeniem uzgodnić z koordynatorem ds. egzaminów i z uczniem, jak uwzględnić podczas egzaminów ucznia, który ze względów medycznych polega na telefonie, aby nie improwizować w dniu egzaminu. Zob. też telefony podczas sprawdzianów i egzaminów.
Wreszcie: stałe ustalenia proszę weryfikować na początku każdego roku szkolnego. Potrzeby się zmieniają, a ustalenie, z którego nikt już nie korzysta, nadal jest zapisem dotyczącym zdrowia ucznia.
’t Zakkie a wyjątki medyczne
’t Zakkie to etui blokujące sygnał. Uczeń zatrzymuje własny telefon; gdy znajduje się on w zamkniętym etui, połączenia, wiadomości i powiadomienia przestają docierać. Skuteczność ekranowania może się różnić w zależności od urządzenia i jego położenia w etui. Etui nie wymaga aplikacji i nie rejestruje żadnych danych, więc nie dodaje niczego do tego, co szkoła wie o uczniu.
W przypadku wyjątków medycznych ma to dwie konsekwencje:
- Brak osobnej drogi do telefonu. Ponieważ telefon zostaje przy uczniu, wyjątek nie wymaga chodzenia do szafki ani do pojemnika na telefony. Przy centralnym zbieraniu telefonów potrzebna jest osobna droga, a to bardziej rzuca się w oczy w klasie. Nie jest to czynnik decydujący, ale jeden z punktów do rozważenia; zob. porównanie szafek i etui na telefony.
- Telefon, który musi pozostać połączony, nie trafia do zamkniętego etui. Odczyt sensora, alert czy połączenie z aparatem słuchowym wymagają sygnału. Wyjątek oznacza więc po prostu, że ten uczeń trzyma telefon poza etui albo otwiera je w uzgodnionych momentach. Proszę nie sprawdzać, czy aplikacja medyczna nadal działa w zamkniętym etui; zamknięte etui należy traktować jako offline.

’t Zakkie zamyka się na rzep, można go używać przez lata, a dostawy realizujemy w całej Europie.
Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. Przepisy dotyczące telefonów w szkołach i danych o zdrowiu różnią się w zależności od kraju i mogą się zmieniać. Proszę sprawdzić regulamin własnej szkoły, skonsultować się z inspektorem ochrony danych i oficjalnymi źródłami dla swojego kraju, a w kwestii tego, czego potrzebuje uczeń, kierować się zaleceniami medycznymi.
Najczęściej zadawane pytania
Czy szkoła musi dopuszczać wyjątki medyczne od zakazu telefonów?
Holenderskie krajowe porozumienie oraz przepisy we Flandrii i we Wspólnocie Francuskiej Belgii wyraźnie zostawiają miejsce na względy medyczne i niepełnosprawność. W innych krajach proszę sprawdzić przepisy, które obowiązują Państwa szkołę; nie jest to porada prawna.
Czy należy prosić rodziców o zaświadczenie lekarskie?
Zwykle nie. W sprawie, która rzadko bywa nadużywana, wystarczy krótki wniosek z imieniem i nazwiskiem ucznia, informacją, czego potrzebuje, ogólnym uzasadnieniem i danymi kontaktowymi rodzica.
Kto powinien decydować o wniosku?
Jedna wskazana z nazwiska osoba z zastępcą, na przykład koordynator ds. wsparcia uczniów, koordynator rocznika lub wychowawca klasy. Nie nauczyciel przedmiotu, który stoi przed klasą.
Czy nauczyciele muszą znać diagnozę?
Nie. Nauczyciele muszą wiedzieć, że istnieje ustalenie i na co ono pozwala. Powód pozostaje u osoby oceniającej, chyba że uczeń i rodzice zdecydują się go przekazać.
Czy uczeń z wyjątkiem medycznym może włożyć telefon do etui blokującego sygnał?
Nie, jeśli telefon musi pozostać połączony, na przykład z powodu sensora glukozy, alertu lub aparatu słuchowego. W zamkniętym etui telefon jest offline, więc pozostaje poza etui albo jest wyjmowany w uzgodnionych momentach.
Co ze sprawdzianami i egzaminami?
Proszę uzgodnić to osobno i z wyprzedzeniem z koordynatorem ds. egzaminów, ponieważ zasady egzaminacyjne są często surowsze. Na przykład podczas holenderskich egzaminów państwowych zdający nie mogą wnosić telefonu komórkowego do sali egzaminacyjnej.
Jak długo obowiązuje wyjątek?
Wyjątki tymczasowe otrzymują datę zakończenia. Stałe są weryfikowane na początku każdego roku szkolnego, aby zapis pozostawał aktualny i nie większy, niż to konieczne.
Źródła
- Gebruik van mobiele telefoons niet toegestaan in de klas — Rijksoverheid (rząd Holandii), dostęp: listopad 2026 r.
- Monitoring landelijke afspraak mobiele telefoons en andere devices in de klas – eindrapport eenmeting — Kohnstamm Instituut / Oberon dla holenderskiego Ministerstwa Edukacji, 2025
- Omzendbrief NO/2025/01: Verbod op slimme apparaten in het leerplichtonderwijs — flamandzkie Ministerstwo Edukacji i Szkoleń, 19 maja 2025 r.
- Décret relatif à l’interdiction de l’usage récréatif des téléphones portables et de tout autre équipement terminal de communications électroniques à l’école — Parlament Federacji Walonia-Bruksela, 13 marca 2025 r.
- Verbod op gebruik van smartphones en andere slimme apparaten — rząd Flandrii, dostęp: listopad 2026 r.
- Centraal examen: hulpmiddelen — DUO (holenderska agencja wykonawcza ds. edukacji), dostęp: listopad 2026 r.
Proszę sprawdzić, jak to działa z Państwa zasadami
Proszę zamówić bezpłatną próbkę dla swojego zespołu lub poprosić o wycenę dla jednej klasy, jednego rocznika albo całej szkoły.
Zamów bezpłatną próbkęPoproś o wycenę