Nieuws

Telefoons op school in Portugal: het landelijke verbod uitgelegd

Telefoons op school in Portugal: het landelijke verbod uitgelegd

Bijgewerkt 19 november 202610 min. leestijdDoor het team van ’t Zakkie

Portugal heeft een landelijk wettelijk verbod op smartphonegebruik op school. Sinds schooljaar 2025/26 mogen leerlingen in leerjaar 1–6 nergens op het schoolterrein telefoons of tablets met internetverbinding gebruiken, ook niet in de pauzes. Een nieuw wetsdecreet breidt het verbod uit naar leerjaar 7–9, met volledige toepassing vanaf januari 2027. Het secundair onderwijs (leerjaar 10–12) valt er niet onder en is aangewezen op aanbevelingen.

De belangrijkste punten

  • Wetsdecreet 95/2025 verbiedt het gebruik van smartphones en andere apparaten met internetverbinding voor leerjaar 1–6 op het hele schoolterrein, ook in de pauzes.
  • Wetsdecreet 176/2026 breidt het verbod uit naar leerjaar 7–9. Scholen moeten hun interne regels uiterlijk 1 januari 2027 aanpassen.
  • De regels gelden voor openbare, particuliere en coöperatieve scholen.
  • De wet regelt het gebruik, niet het bezit. Scholen bepalen zelf hoe ze telefoons opbergen of innemen.
  • Voor het secundair onderwijs (leerjaar 10–12) geldt geen wettelijk verbod, alleen aanbevelingen voor verantwoord gebruik.
  • Er zijn uitzonderingen voor onderwijs, gezondheid, taalondersteuning en internaatleerlingen.

Telefoonregels op Portugese scholen nu

Anders dan veel Europese landen regelt Portugal telefoons op school via een landelijke wet. De regering deed dat met een wetsdecreet, als uitwerking van artikel 10 van het Leerlingenstatuut (Estatuto do Aluno e Ética Escolar, wet 51/2012) [2]. Elke school vertaalt de regel vervolgens naar haar intern reglement, het regulamento interno, en bepaalt hoe zij die handhaaft.

Voor wie het geldt, en sinds wanneer

OnderwijsfaseRegelSindsBron
1e en 2e cyclus (leerjaar 1–6, ca. 6–12 jaar)Geen gebruik van telefoons, tablets of andere mobiele apparaten met internettoegang op het hele schoolterrein tijdens de openingstijden, ook niet in de pauzesVan kracht sinds 15 augustus 2025; toegepast vanaf schooljaar 2025/261
3e cyclus (leerjaar 7–9, ca. 12–15 jaar)Dezelfde regeling. Scholen passen hun interne regels uiterlijk 1 januari 2027 aan; de eerste periode van het schooljaar is een overgangsperiodeVan kracht sinds 4 september 2026; volledig toegepast vanaf januari 20272
Secundair onderwijs (leerjaar 10–12)Geen wettelijk verbod. Aanbevelingen van het ministerie vragen scholen om samen met leerlingen regels voor verantwoord gebruik af te sprekenSchooljaar 2025/263

Het verbod geldt voor openbare, particuliere en coöperatieve scholen, en voor Portugese scholen in het buitenland die tot het openbare net behoren [1]. Wie de regel overtreedt, begaat een tuchtrechtelijke overtreding volgens het Leerlingenstatuut [1].

Gebruik, niet bezit

De wetsdecreten regelen het gebruik. Leerlingen mogen nog steeds een telefoon bij zich hebben, uitgeschakeld of in de tas, tenzij de eigen regels van de school verder gaan. Het verbod is gericht op apparaten met internettoegang [1]. Volgens persberichten vallen eenvoudige telefoons zonder internettoegang daarom buiten het verbod.

Uitzonderingen

De wet staat gebruik toe in een beperkt aantal situaties [1] [2]:

  • Onderwijs- of toetsactiviteiten, in of buiten het klaslokaal (ook tijdens excursies), met voorafgaande toestemming van de verantwoordelijke docent.
  • Gedocumenteerde medische redenen.
  • Leerlingen met zeer beperkte kennis van het Portugees die het apparaat nodig hebben om te vertalen.
  • Internaatleerlingen buiten de lestijd, op tijden en plaatsen die de school vaststelt (toegevoegd in 2026).
  • Bij een blijvende behoefte kan de schooldirecteur een tijdelijke, verlengbare toestemming geven.

Scholen voor secundair onderwijs bepalen hun eigen koers

Voor leerjaar 10–12 beveelt het ministerie aan dat scholen leerlingen betrekken bij het opstellen van regels voor verantwoord smartphonegebruik [3]. Sommige scholen gaan op eigen initiatief verder: persberichten beschrijven scholen die hun verbod hebben uitgebreid naar leerlingen in het secundair onderwijs [8].

Hoe het verbod in Portugal tot stand kwam

Portugal zette drie stappen: vrijblijvende richtlijnen, een wettelijk verbod voor jongere leerlingen en daarna een uitbreiding naar leerjaar 7–9.

  1. Het Leerlingenstatuut (wet 51/2012) legt de plichten van leerlingen vast, waaronder artikel 10, dat de latere wetsdecreten uitwerken [2].
  2. Het ministerie geeft vrijblijvende richtlijnen voor 2024/25: een verbod op het gebruik of meenemen van smartphones in de 1e en 2e cyclus, beperkende maatregelen in de 3e cyclus en gezamenlijk afgesproken regels in het secundair onderwijs. Het vraagt personeel ook om het eigen telefoongebruik in het bijzijn van leerlingen te beperken [4].
  3. Een evaluatie door PLANAPP, gebaseerd op een enquête onder 809 directeuren van scholengroepen, meldt minder pesten en ordeverstoringen en meer sociaal contact waar telefoons werden beperkt, volgens de waarneming van de directeuren [5] [6].
  4. De ministerraad keurt het verbod voor leerjaar 1–6 goed [5].
  5. Wetsdecreet 95/2025 wordt gepubliceerd; het verbod voor de 1e en 2e cyclus is van kracht vanaf 15 augustus 2025 [1].
  6. Het ministerie publiceert aanbevelingen voor 2025/26: het verbod in leerjaar 1–6, beperkende maatregelen in leerjaar 7–9 en regels voor verantwoord gebruik in het secundair onderwijs [3].
  7. De ministerraad keurt de uitbreiding naar de 3e cyclus goed [2].
  8. Wetsdecreet 176/2026 wordt gepubliceerd, nadat de president het op 28 augustus 2026 had afgekondigd [2] [7].

De vrijwillige fase liet zien hoe verschillend de praktijk was. In 2024/25 had 78,7% van de scholengroepen een verbod in de 1e cyclus, 40,9% in de 2e, 24,9% in de 3e en 7,6% in het secundair onderwijs [5].

De regering onderbouwt de wet met de bevindingen van PLANAPP. Let wel: die berusten op de waarneming van directeuren, niet op gemeten resultaten zoals toetsuitslagen [5].

Wat er in Portugal nog komt

Januari 2027: leerjaar 7–9 volledig onder het verbod (aangenomen)

Wetsdecreet 176/2026 is sinds 4 september 2026 van kracht. Scholen moeten hun regulamento interno uiterlijk 1 januari 2027 aanpassen; daarna geldt het verbod volledig voor leerjaar 7–9 [2]. Dit is aangenomen wetgeving, geen plan.

Secundair onderwijs: nog open (in debat)

De regering zegt dat het verbod “voorlopig” niet wordt uitgebreid naar leerjaar 10–12 [7]. Er is geen voorstel gepubliceerd om dat te veranderen. Intussen gaan sommige scholen op eigen houtje verder [8]. Scholen voor secundair onderwijs moeten er dus rekening mee houden dat het debat doorgaat, en lokaal bepalen wat voor hun leerlingen werkt.

Wat Portugese scholen moeten regelen

De wet stelt de regel vast, maar laat de organisatie aan de scholen over. Een praktische checklist:

  1. Werk uw regulamento interno bij. Voor leerjaar 7–9 moet dat uiterlijk 1 januari 2027 gebeurd zijn. Zorg dat de tekst het hele schoolterrein en de volledige openingstijden dekt, pauzes inbegrepen.
  2. Kies hoe telefoons uit beeld blijven. Uitgeschakeld in de tas, aan het begin van de dag ingenomen, opgeborgen op gemarkeerde plekken, of een ander systeem. Richtlijnen van het ministerie uit 2024 stelden voor telefoons aan het begin van de dag in te nemen en op te bergen op geschikte, gemarkeerde plekken [4].
  3. Richt de procedures voor uitzonderingen in. Wie geeft als docent toestemming voor gebruik in de les, hoe worden medische redenen vastgelegd, en hoe worden de tijdelijke toestemmingen van de directeur geregistreerd en verlengd?
  4. Houd rekening met gemengde scholen. Waar leerlingen met en zonder verbod dezelfde gangen en speelplaatsen delen, spreekt u duidelijke ruimtes en toezicht af.
  5. Bied alternatieven in de pauze. De richtlijnen van 2024 bevalen ook alternatieve pauzeactiviteiten en duidelijke consequenties aan [4].
  6. Maak afspraken over het gedrag van personeel. Dezelfde richtlijnen vroegen personeel om het eigen telefoongebruik in het bijzijn van leerlingen te beperken [4].
  7. Informeer ouders. Leg de regel en de uitzonderingen uit, en hoe ouders hun kind via de school kunnen bereiken.

Manieren om telefoons op te bergen vergeleken

Omdat de wet het gebruik regelt, hebben scholen keuzeruimte. Elke optie heeft voor- en nadelen.

OptieHoe het werktSterke puntenAandachtspunten
Uitgeschakeld in de tasLeerlingen houden hun telefoon bij zich, uitgeschakeld en uit het zichtGeen kosten, geen logistiekMoeilijk te controleren, vooral in de pauzes
Ingenomen aan het begin van de dagTelefoons worden ingeleverd en op gemarkeerde plekken opgeborgenDuidelijk en zichtbaar; voorgesteld in de richtlijnen van het ministerieKost tijd aan het begin en einde van de dag; de school is verantwoordelijk voor de apparaten
Kluisjes of opbergboxenTelefoons worden opgesloten in een kluisje of boxDe hele dag buiten bereikInvestering, ruimte, sleutels en onderhoud
Inname bij herhaalde overtredingEen telefoon die in strijd met de regel wordt gebruikt, wordt tot het einde van de dag ingehoudenEen duidelijke consequentieAlleen handhaving; het voorkomt gebruik niet
Signaalafschermend zakjeDe telefoon gaat in een gesloten zakje dat de leerling bij zich houdtLeerling houdt eigen bezit; offline zolang het zakje dicht is; lage kostenAfscherming kan per toestel en positie verschillen; het zakje moet ook in de pauzes dicht blijven

Waarom ’t Zakkie een verstandige middenweg is

’t Zakkie is een telefoonzakje met een afschermende voering. De leerling stopt de telefoon erin, sluit het klittenband en houdt het zakje bij zich. In het gesloten zakje is de telefoon offline: oproepen, berichten en meldingen komen niet meer binnen. Hoe sterk de afscherming is, kan verschillen per toestel en per positie van de telefoon in het zakje.

Dat past bij de logica van de Portugese wet, die het gebruik verbiedt en niet het bezit. De leerling houdt de eigen telefoon, en de school hoeft geen honderden apparaten in te nemen, op te bergen of te bewaken. Er is geen app, geen account en geen gegevensverwerking. De zakjes zijn jarenlang herbruikbaar.

Een eerlijke kanttekening: het verbod geldt de hele schooldag, ook in de pauzes. Een zakje is één manier om “telefoon weg” te organiseren, maar het helpt alleen als het dicht blijft op de momenten die uw regels voorschrijven. Controleer of het past bij uw regulamento interno en leg duidelijk vast wanneer een zakje eventueel open mag.

’t Zakkie heeft zich bewezen op scholen in Nederland en België, met meer dan 50.000 zakjes in gebruik op meer dan 50 scholen (bedrijfscijfers, juli 2026). Het is nu beschikbaar voor scholen in heel Europa. Verzending kost € 3,95 per bestelling en is gratis vanaf € 25.

Hoe ’t Zakkie werkt in vier stappen
Hoe ’t Zakkie werkt in vier stappen.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels kunnen veranderen. Raadpleeg altijd het Diário da República, de richtlijnen van het ministerie en het regulamento interno van uw school voordat u een besluit neemt.

Veelgestelde vragen

Zijn telefoons verboden op Portugese scholen?

Voor leerjaar 1–6 wel: sinds schooljaar 2025/26 mogen leerlingen nergens op het schoolterrein smartphones, tablets of andere apparaten met internetverbinding gebruiken, ook niet in de pauzes. Wetsdecreet 176/2026 breidt dit uit naar leerjaar 7–9, met volledige toepassing vanaf januari 2027.

Geldt het verbod ook in het secundair onderwijs?

Nee. Leerjaar 10–12 valt niet onder de wet. Het ministerie beveelt aan dat scholen samen met leerlingen regels voor verantwoord gebruik afspreken, en sommige scholen hebben er zelf voor gekozen verder te gaan.

Mogen leerlingen nog een telefoon meenemen naar school?

Ja, tenzij de eigen regels van de school iets anders zeggen. De wet regelt het gebruik, niet het bezit. Eenvoudige telefoons zonder internettoegang vallen volgens persberichten buiten het verbod.

Welke uitzonderingen staat de wet toe?

Onderwijs- of toetsactiviteiten met voorafgaande toestemming van de docent, gedocumenteerde medische redenen, vertalen voor leerlingen met zeer beperkte kennis van het Portugees, en internaatleerlingen buiten de lestijd. Bij een blijvende behoefte kan de directeur een tijdelijke, verlengbare toestemming geven.

Moeten particuliere scholen zich aan de regels houden?

Ja. De wetsdecreten gelden voor openbare, particuliere en coöperatieve scholen.

Wat gebeurt er als een leerling de regel overtreedt?

Een apparaat gebruiken in strijd met de regel is een tuchtrechtelijke overtreding volgens het Leerlingenstatuut. De school legt de concrete consequenties vast in haar regulamento interno.

Wanneer moeten scholen hun interne regels voor leerjaar 7–9 hebben aangepast?

Uiterlijk 1 januari 2027. Wetsdecreet 176/2026 is sinds 4 september 2026 van kracht, en de eerste periode van het schooljaar geldt als overgangsperiode.

Bronnen

  1. Decreto-Lei n.º 95/2025 (summary of the official text) — Lexpoint / Diário da República, 14 augustus 2025
  2. Decreto-Lei n.º 176/2026, de 3 de setembro — Diário da República, 3 september 2026
  3. Recomendações às escolas para a operacionalização das regras e recomendações sobre o uso de smartphones nos espaços escolares — Governo de Portugal, 25 augustus 2025
  4. Governo recomenda proibir smartphones nas escolas mesmo a professores e pessoal não docente — Diário de Notícias (pers), 13 september 2024
  5. 'Bullying', indisciplina e confronto físico diminuíram nas escolas sem telemóveis — Diário de Notícias (pers), 3 juli 2025
  6. Proibição de smartphones nas escolas diminui bullying e aumenta socialização dos alunos — Governo de Portugal, 8 juli 2025
  7. Seguro promulga proibição de smartphones até ao 9.º ano — RTP (pers), 28 augustus 2026
  8. Escolas alargam proibição dos telemóveis ao secundário — Observador (pers), 3 november 2026

’t Zakkie uitproberen op uw school?

Vraag een gratis voorbeeldzakje aan om in één klas te testen, of vraag een offerte aan voor uw school. We leveren in heel Europa; verzending kost € 3,95 per bestelling en is gratis vanaf € 25.

Gratis voorbeeld aanvragenOfferte aanvragen

Over de auteur: het team van ’t Zakkie werkt met scholen in Nederland en België aan telefoonvrije lessen. Bedrijfscijfers per juli 2026: meer dan 50.000 zakjes in gebruik op meer dan 50 scholen. Dit artikel is gebaseerd op de officiële bronnen en persbronnen die hierboven staan vermeld.

Vorige
Telefoons op school in Polen: het verbod van 2026 uitgelegd
Volgende
Telefoons op school in Roemenië: de regels in 2026