Nieuws

Telefoons op school in Letland: het verbod voor klas 1–9 uitgelegd

Telefoons op school in Letland: het verbod voor klas 1–9 uitgelegd

Bijgewerkt 19 november 202611 min. leestijdDoor het team van ’t Zakkie

Letland verbiedt bij wet telefoongebruik op school voor kinderen in het voorschools onderwijs en leerlingen in klas 1–9, tenzij een leraar het toestaat voor het leren.[2] Het verbod ging op 31 mei 2025 in voor klas 1–6 en werd vanaf 1 juni 2026 uitgebreid naar klas 7–9, zodat 2026/27 het eerste volledige schooljaar onder de bredere regel is.[1, 2, 6] Leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs (klas 10–12) vallen er niet onder. Deze gids legt uit wat de regels zijn, hoe ze tot stand kwamen en wat scholen moeten regelen.

Belangrijkste punten

  • De onderwijswet (Izglītības likums), artikel 36, lid 6, verbiedt het gebruik van mobiele telefoons op school voor kinderen in het voorschools onderwijs en leerlingen in klas 1–9, behalve wanneer een leraar het toestaat voor het leren.[2]
  • Stap één: voorschools onderwijs en klas 1–6 vanaf 31 mei 2025. Stap twee: klas 7–9 vanaf 1 juni 2026.[1, 2]
  • Klas 10–12 vallen niet onder het landelijke verbod; scholen mogen daarvoor eigen regels opstellen.[2, 4]
  • De wet verbiedt het gebruik, niet het meenemen van een telefoon. Elke school legt de werkwijze vast in haar intern reglement (iekšējās kārtības noteikumi).[2]
  • De Staatsdienst voor Onderwijskwaliteit (IKVD) stelt dat scholen leerlingen mogen vragen hun telefoon in te leveren, maar telefoons niet in beslag mogen nemen; telefoons vasthouden tot een ouder ze komt ophalen, wordt als buitensporig gezien.[5]
  • De enige uitzondering die in de wet staat, is toestemming van de leraar voor het leren.[2]

Wat zijn de telefoonregels op Letse scholen nu?

Letland regelt telefoons op school rechtstreeks in de onderwijswet (Izglītības likums). Artikel 36, lid 6, bepaalt dat kinderen in het voorschools onderwijs en leerlingen in klas 1–9 in de onderwijsinstelling geen mobiele telefoon mogen gebruiken, behalve wanneer een leraar het gebruik in het onderwijsproces heeft toegestaan.[2]

Dezelfde bepaling geeft elke school de taak om voorwaarden en procedures vast te stellen voor het gebruik van technische apparaten. Scholen doen dat in hun intern reglement (iekšējās kārtības noteikumi).[2]

Voor wie het geldt

  • Voorschools onderwijs en klas 1–6: vallen er sinds 31 mei 2025 onder.[1]
  • Klas 7–9: vallen er sinds 1 juni 2026 onder. Het schooljaar 2026/27 is het eerste volledige jaar met het bredere verbod.[2, 6]
  • Klas 10–12 (vidusskola): vallen niet onder het landelijke verbod. De Saeima vatte het samen als telefoons pas “vanaf de 10e klas”.[4] Scholen mogen apparaten wel regelen in hun intern reglement.[2]

Gebruik, niet bezit

De wet verbiedt het gebruik van telefoons, niet het meenemen ervan naar school. Hoe telefoons overdag worden bewaard, bepaalt elke school zelf, binnen de grenzen die de wet en de toezichthouder stellen.

Slechts één uitzondering in de wet

De enige uitzondering in artikel 36, lid 6, is gebruik dat een leraar toestaat voor het leren.[2] De wet noemt gebruik om gezondheidsredenen niet als aparte uitzondering, dus scholen moeten dat in hun eigen intern reglement regelen.

Pauzes: let op de formulering

De wet spreekt van gebruik “in de onderwijsinstelling”, niet alleen in de lessen. Letse media lezen dit doorgaans zo dat ook de pauzes eronder vallen. Wij hebben geen officiële richtlijn gevonden die dit bevestigt; beschouw het dus als een waarschijnlijke uitleg en niet als vaststaand feit, en overleg met uw schoolbestuur.

Aanverwante veiligheidsregels

De wijzigingswet van 2024 bevatte ook aparte bepalingen over veiligheid op school. Sinds 1 februari 2025 mag de schoolleider of een gemachtigde persoon bij een bedreiging van de veiligheid, de gezondheid of het leven van een leerling eisen dat die zijn persoonlijke bezittingen laat zien, en de bewegingsvrijheid van de leerling beperken.[3] Deze regels gaan niet over telefoons, maar kwamen in hetzelfde pakket.

ReikwijdteRegelSindsBron
Voorschools onderwijs en klas 1–6Geen telefoongebruik op school, tenzij een leraar het toestaat voor het leren31 mei 2025[1, 2]
Klas 7–9Hetzelfde verbod uitgebreid naar deze klassen1 juni 2026[2, 4]
Klas 10–12Geen landelijk verbod; het intern reglement van de school geldt–[2, 4]
Alle scholen, veiligheidSchoolleider mag eisen dat een leerling zijn bezittingen laat zien bij een bedreiging van veiligheid, gezondheid of leven1 februari 2025[3]

Hoe het Letse telefoonverbod tot stand kwam

Letland voerde het verbod in twee stappen in, beide via wijzigingen van de onderwijswet die de Saeima, het Letse parlement, aannam.

  1. De Saeima neemt wijzigingen van de onderwijswet aan: een telefoonverbod voor voorschools onderwijs en klas 1–6, voorgesteld door parlementslid Česlavs Batņa, samen met veiligheidsbepalingen op initiatief van president Edgars Rinkēvičs. De wet wordt op 24 oktober 2024 gepubliceerd in Latvijas Vēstnesis nr. 208.[1, 7]
  2. De veiligheidsbepalingen over het laten zien van persoonlijke bezittingen gaan gelden.[3]
  3. Het telefoonverbod voor voorschools onderwijs en klas 1–6 treedt in werking. Scholen moesten tegen die datum interne telefoonregels hebben.[1]
  4. Verschillende scholen melden dat ze op eigen initiatief ook klas 7–9 in de lessen telefoonvrij houden.[5]
  5. De Saeima neemt in laatste lezing een wijziging aan die “klas 1–6” vervangt door “klas 1–9”. Commissievoorzitter Agita Zariņa-Stūre verwijst naar onderzoek dat erop wijst dat zelfs een uitgeschakelde telefoon de cognitieve vermogens kan beïnvloeden, en wijst op het risico van digitaal emotioneel misbruik.[4]
  6. De uitbreiding naar klas 7–9 treedt in werking en geldt vanaf het schooljaar 2026/27.[2, 6]

Buitenlandse media beschrijven de Letse regel vaak nog als een “verbod tot en met klas 6”. Dat klopte voor 2025, maar is sinds 1 juni 2026 achterhaald.

Hoe het in de praktijk werkt

De praktijk verschilt per school. De Staatsdienst voor Onderwijskwaliteit (IKVD), die klachten behandelt, ontving klachten, waarvan acht schriftelijk. De meeste gingen over scholen die telefoons vasthielden tot een ouder ze kwam ophalen, wat IKVD buitensporig vindt.[5] IKVD merkte ook op dat sommige ouders de regels ondermijnen door hun kinderen tijdens de les te bellen.[5]

Niet elke schoolleider was enthousiast. Sommigen, bijvoorbeeld de directeur van een gymnasium in Riga dat alleen klas 7 en hoger heeft, zeiden dat ze liever hadden gezien dat scholen zelf mochten beslissen, maar dat ze zich aan de regel zullen houden.[5]

Wat komt er nog in Letland?

In de bronnen die wij hebben bekeken, zijn geen verdere wijzigingen van de telefoonregels aangekondigd. De wettelijke ingangsdatum van de uitbreiding was 1 juni 2026; in de praktijk begon die met het nieuwe schooljaar in september 2026.[6] Sommige Letse media schreven “vanaf het volgende schooljaar”, andere “vanaf 1 juni 2026”; beide kloppen.

Het belangrijkste om te volgen is hoe het eerste volledige schooljaar met het bredere verbod verloopt. De bovenbouw van het voortgezet onderwijs (klas 10–12) blijft buiten het landelijke verbod.[4]

We konden niet bevestigen of het ministerie van Onderwijs en Wetenschap (IZM) aparte uitvoeringsrichtlijnen voor scholen heeft uitgebracht. Vraag bij uw schoolbestuur of het ministerie na wat de actuele stand van zaken is.

Wat Letse scholen moeten regelen

Nu ook klas 7–9 onder het verbod vallen, moesten veel scholen hun werkwijze uitbreiden naar oudere leerlingen. Een praktische checklist:

  1. Werk uw intern reglement bij. Leg de voorwaarden en de procedure voor technische apparaten vast, nu voor klas 1–9.[2]
  2. Kies een werkwijze. Scholen laten telefoons vóór de lessen in een bak of kast leggen en na schooltijd weer ophalen, of laten ze uitgeschakeld of op stil in de tas zitten, waarbij medewerkers ze niet innemen.[5]
  3. Geef telefoons dezelfde dag terug. Een school mag leerlingen vragen hun telefoon in te leveren, maar volgens IKVD heeft zij geen bevoegdheid om eigendommen in beslag te nemen. Telefoons vasthouden tot een ouder ze ophaalt, wordt als buitensporig gezien.[5]
  4. Spreek af hoe leraren toestemming geven. Toestemming van de leraar voor het leren is de enige uitzondering in de wet.[2]
  5. Regel gezondheidsbehoeften. De wet noemt geen medische uitzondering, dus maak individuele afspraken in uw intern reglement.
  6. Praat met ouders. Vraag hen niet tijdens de lessen te bellen en leg uit hoe zij de school in een noodgeval kunnen bereiken. Sommige scholen vragen ouders van jonge leerlingen hun kind helemaal geen telefoon mee te geven.[5]
  7. Bied iets te doen in de pauzes. Scholen hebben balspellen, bordspellen, tafeltennis en schaken toegevoegd.[5]
  8. Beslis over klas 10–12. Het landelijke verbod geldt daar niet, dus uw intern reglement beslist.[2]

Opbergmogelijkheden voor telefoons vergeleken

De wet schrijft geen opbergmethode voor. Dit zijn de belangrijkste opties die Letse scholen kunnen overwegen, met hun voor- en nadelen.

OptieHoe het werktSterke puntenAandachtspunten
Bak of kastTelefoons worden vóór de lessen ingeleverd en na schooltijd opgehaaldDuidelijk, zichtbaar, telefoon volledig buiten gebruikInleveren en teruggeven kost tijd; de school past op waardevolle spullen van leerlingen; telefoons moeten dezelfde dag terug
KluisjesTelefoons gaan achter slot in een persoonlijk kluisje of een klassenkluisTelefoon buiten bereik; past bij regels voor de hele dagKosten, ruimte en installatie; sleutels of codes beheren
Uitgeschakeld in de tasTelefoon uit of op stil in de tas van de leerlingGeen kosten, geen innemen, de leerling houdt de telefoonMoeilijk te controleren; de telefoon blijft binnen handbereik
Signaalblokkerend zakjeTelefoon gaat in een gesloten zakje dat de leerling in de tas of op tafel houdtLeerling houdt de eigen telefoon; geen inzamelen; offline zolang het zakje dicht isAanschafkosten; afscherming kan per toestel en positie verschillen; vraagt een duidelijke routine

Veel scholen combineren methoden: een strikte routine voor de jongste leerlingen en een lichtere voor klas 7–9.

Waarom ’t Zakkie een verstandige middenweg is voor Letse scholen

Letse scholen moeten twee dingen met elkaar in balans brengen. De wet verbiedt telefoongebruik, terwijl IKVD duidelijk heeft gemaakt dat scholen geen eigendommen van leerlingen in beslag mogen nemen. Een methode waarbij de leerling de telefoon houdt, maar die in de les niet kan gebruiken, biedt een middenweg tussen die twee.

Zo werkt ’t Zakkie. De leerling stopt de telefoon in het zakje en sluit het met de klittenbandstrip. In het gesloten zakje schermt de voering de telefoon af, zodat oproepen, berichten en meldingen niet meer binnenkomen. Hoe sterk de afscherming is, kan per toestel en per positie van de telefoon in het zakje verschillen.

  • De leerling houdt de telefoon. De school hoeft niets in te zamelen, te bewaren of aan het eind van de dag terug te geven.
  • Geen app, geen account, geen data. Het zakje bevat geen elektronica en registreert niets.
  • Eenvoudig en duurzaam. Een klittenbandsluiting, en jarenlang herbruikbaar.
  • Beproefd op scholen in Nederland en België. Meer dan 50.000 zakjes zijn in gebruik op meer dan 50 scholen (bedrijfscijfers, juli 2026).
  • Levering in heel Europa. Verzending kost € 3,95 en is gratis vanaf € 25.

Voor de duidelijkheid: de Letse wet legt het gebruiksverbod vast, en uw intern reglement bepaalt hoe het wordt gehandhaafd. Een zakje is één manier om “telefoon weg” in de les of voor de hele schooldag te organiseren. Uw school moet nagaan of het past binnen het eigen intern reglement.

Hoe ’t Zakkie werkt, in vier stappen
Hoe ’t Zakkie werkt in vier stappen.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Regels kunnen veranderen, en het eigen intern reglement van elke school is van toepassing. Raadpleeg de iekšējās kārtības noteikumi van uw school en de officiële bronnen hieronder.

Veelgestelde vragen

Zijn telefoons verboden op Letse scholen?

Ja, voor kinderen in het voorschools onderwijs en leerlingen in klas 1–9. Zij mogen in de onderwijsinstelling geen mobiele telefoon gebruiken, tenzij een leraar het toestaat voor het leren. Leerlingen in klas 10–12 vallen niet onder het landelijke verbod.

Wanneer ging het verbod voor klas 7–9 in?

De uitbreiding naar klas 7–9 trad op 1 juni 2026 in werking. Het schooljaar 2026/27 is het eerste volledige schooljaar met het bredere verbod.

Mag een Letse school de telefoon van een leerling afnemen?

Een school mag leerlingen vragen hun telefoon in te leveren, maar volgens de Staatsdienst voor Onderwijskwaliteit (IKVD) hebben scholen geen bevoegdheid om eigendommen in beslag te nemen. Telefoons vasthouden tot een ouder ze ophaalt, wordt als buitensporig gezien.

Mogen leerlingen in Letland nog een telefoon mee naar school nemen?

Ja. De wet verbiedt het gebruik van telefoons, niet het meenemen ervan. Sommige scholen vragen ouders van jonge leerlingen hun kind helemaal geen telefoon mee te geven.

Geldt het Letse verbod ook in de pauzes?

De wet spreekt van gebruik in de onderwijsinstelling, wat Letse media doorgaans zo lezen dat ook de pauzes eronder vallen. Wij hebben geen officiële richtlijn gevonden die dit bevestigt; raadpleeg dus het intern reglement van uw school en overleg met uw schoolbestuur.

Is er een medische uitzondering op het Letse telefoonverbod?

De wet noemt maar één uitzondering: gebruik dat een leraar toestaat voor het leren. Gezondheidsbehoeften worden niet genoemd, dus scholen moeten die individueel regelen in hun intern reglement.

Voldoet ’t Zakkie aan de Letse wet?

De Letse wet schrijft geen opbergmethode voor. Een zakje als ’t Zakkie is één manier om telefoonvrije lessen te organiseren; elke school moet nagaan of het past binnen het eigen intern reglement.

Bronnen

  1. Grozījumi Izglītības likumā (10.10.2024), Latvijas Vēstnesis 208, 24.10.2024 — Likumi.lv / Latvijas Vēstnesis, 24 oktober 2024
  2. Izglītības likums (consolidated text), Article 36, with the amendment of 12.03.2026 — Likumi.lv, geraadpleegd in november 2026
  3. Mobilo tālruņu aizliegums skolās: kādus vēl drošības nosacījumus paredz pieņemtie Izglītības likuma grozījumi — LV portāls, oktober 2024
  4. Saeima paplašina mobilo tālruņu liegumu skolās: tos skolēni varēs izmantot tikai no 10. klases — LV portāls (persbericht van de Saeima), 12 maart 2026
  5. Dažas skolas pārāk skarbi cīnās pret mobilo tālruņu lietošanu, citviet domā – ar aizliegumu neko nepanākt — LSM (publieke omroep), 21 maart 2026
  6. Jaunais mācību gads sāksies ar vairākām izmaiņām regulējumā — LV portāls, 31 augustus 2026
  7. Children up to grade 6 banned from using mobile phones in schools — Saeima, oktober 2024

Probeer ’t Zakkie op uw school

Bestel een gratis voorbeeld om met één klas te testen, of vraag een offerte aan voor uw school. We leveren in heel Europa; verzending kost € 3,95 en is gratis vanaf € 25.

Gratis voorbeeld aanvragenOfferte aanvragen

Over de auteur: het team van ’t Zakkie werkt met scholen in Nederland en België aan telefoonvrije lessen. Bedrijfscijfers per juli 2026: meer dan 50.000 zakjes in gebruik op meer dan 50 scholen. Dit artikel is gebaseerd op de officiële bronnen en persbronnen die hierboven staan.

Vorige
Mobiele telefoons op school in Kroatië: de regels in 2026
Volgende
Telefoons op school in Liechtenstein: regels, debat en vooruitzichten